13 October 2025 GPSC Daily Current Affairs In Gujarati | કરન્ટ અફેર્સ ગુજરાતીમાં

ગુજરાતની તમામ સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે પરીક્ષાલક્ષી GPSC Daily Current Affairs In Gujarati ખુબજ જરૂરી છે. ExamConnect દ્વારા 13 October 2025 કરંટ અફેર્સ સરળ ગુજરાતી ભાષામાં નીચે મુજબ રજુ કરવામાં આવેલ છે.

GPSC Daily Current Affairs In Gujarati

IUCN વર્લ્ડ હેરિટેજ આઉટલુક 2025: વિશ્વ ધરોહર સ્થળોની સંરક્ષણ સ્થિતિ

IUCN (ઇન્ટરનેશનલ યુનિયન ફોર કન્ઝર્વેશન ઓફ નેચર) દ્વારા યુનેસ્કોની કુદરતી અને મિશ્ર વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ્સની સંરક્ષણની સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે દર 3 થી 5 વર્ષે એક રિપોર્ટ બહાર પાડવામાં આવે છે. તાજેતરમાં, આઉટલુકનું ૪થું સંસ્કરણ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ માં અબુ ધાબીમાં IUCN વર્લ્ડ કન્ઝર્વેશન કોંગ્રેસમાં શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું.

મુખ્ય તારણો:

• વૈશ્વિક વલણ: 2020 થી અત્યાર સુધીમાં, લગભગ 65% વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ્સની સંરક્ષણની સ્થિતિ સ્થિર છે અથવા સુધરી રહી છે. ગાલાપાગોસ ટાપુઓ અને યલોસ્ટોન નેશનલ પાર્ક જેવા સ્થળોએ સુધારો જોવા મળ્યો છે.
• ખતરાઓ:
  • આબોહવા જોખમો: 80% થી વધુ કુદરતી સ્થળો કોરલ બ્લીચિંગ, હિમનદી પીગળવા અને જંગલની આગ જેવા સીધા આબોહવા જોખમોનો સામનો કરી રહ્યા છે. ગ્રેટ બેરિયર રીફ (ઓસ્ટ્રેલિયા) માં બ્લીચિંગ ચાલુ છે.
  • જૈવવિવિધતા પર દબાણ: લગભગ 60% સાઇટ્સ આક્રમક પ્રજાતિઓ, રહેઠાણની ખોટ અને વધુ પડતા શોષણના દબાણ હેઠળ છે.
• ભારતમાં વલણો:
  • ભારત પાસે 7 કુદરતી અને મિશ્ર વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ્સ છે.
  • સુધરેલી સાઇટ્સ: કાઝીરંગા અને માનસમાં શિકાર વિરોધી પેટ્રોલિંગ અને ઇકો-ટૂરિઝમ નિયમનને કારણે ઇકોલોજીકલ સ્વાસ્થ્યમાં વધારો થયો છે.
  • જોખમી સાઇટ્સ: સુંદરબનમાં ખારાશ, ચક્રવાત અને દરિયાઈ સ્તરમાં વધારો થવાને કારણે મેન્ગ્રોવનું સ્વાસ્થ્ય ઘટી રહ્યું છે. પશ્ચિમી ઘાટ ખાણકામ અને બાંધકામને કારણે સંઘર્ષનો સામનો કરી રહ્યો છે.
• ભલામણો: સંરક્ષણ માટે ક્લાઈમેટ-રેઝિલિયન્ટ પ્લાનિંગ, ગ્રીન ફાઇનાન્સિંગ અને સ્થાનિક સમુદાયોની ભાગીદારી જરૂરી છે.

Source : IUCN

ઇન્સોલ્વન્સી એન્ડ બેન્કરપ્સી કોડ (IBC) ના નવ વર્ષ: ભારતીય દેવા વસૂલાત પ્રણાલીમાં ક્રાંતિ

ઇન્સોલ્વન્સી એન્ડ બેન્કરપ્સી કોડ (IBC) 2016 માં દેવાની વસૂલાત પ્રણાલીને સુધારવા માટે રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. તેનો મુખ્ય હેતુ દેવાદાર-પ્રભુત્વવાળી પ્રક્રિયાને બદલે, સમયબદ્ધ, લેણદાર-નિયંત્રિત પ્રક્રિયા બનાવવાનો છે.

મુખ્ય સિદ્ધિઓ (2016-2025):

• IBC દ્વારા ₹26 લાખ કરોડનું દેવું ઉકેલવામાં આવ્યું છે.
• નિષ્ક્રિય સંપત્તિ (NPAs) માં નોંધપાત્ર ઘટાડો: નાણાકીય વર્ષ 2017-18 માં 10.9% થી ઘટીને નાણાકીય વર્ષ 2024-25 માં 2.3% થઈ ગયું છે.
• ક્રેડિટ શિસ્તમાં સુધારો: લોનના બાકી દિવસો 248–344 થી ઘટીને 30–87 દિવસ થઈ ગયા છે.

મુખ્ય સુધારાઓ:

• કલમ 29A: ડિફોલ્ટ કરનાર પ્રમોટરોને તેમની કંપનીઓ માટે ફરીથી બોલી લગાવતા અટકાવે છે.
• 2018 સુધારો: હોમબાયર્સને નાણાકીય લેણદાર તરીકે માન્યતા આપી.
• 2021 સુધારો: નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગો (MSMEs) માટે ઝડપી સમાધાન માટે પ્રિ-પેક ઈન્સોલ્વન્સી રિઝોલ્યુશનની શરૂઆત કરી.

પડકારો: નેશનલ કંપની લો ટ્રિબ્યુનલ (NCLT) માં માળખાકીય સુવિધાઓની અછત, સ્ટાફની અછત અને કેસનો બેકલોગ મુખ્ય પડકારો છે.

Source : SSTV

ઓપરેશન ગોલ્ડન સ્વીપ: સોનાની દાણચોરી પર DRI નો સકંજો

ડાયરેક્ટોરેટ ઓફ રેવન્યુ ઈન્ટેલિજન્સ (DRI) દ્વારા મુંબઈના છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પર સોનાની દાણચોરી કરતી આંતરરાષ્ટ્રીય ગેંગનો પર્દાફાશ કરવા માટે “ઓપરેશન ગોલ્ડન સ્વીપ” શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું.

ઓપરેશનની રીત: દુબઈ, સિંગાપોર વગેરેથી આવતા ટ્રાન્ઝિટ પેસેન્જરો તેમના શરીરમાં ઇંડાના આકારના મીણના કેપ્સ્યુલમાં સોનું છુપાવતા હતા, જેમાં એરપોર્ટના કર્મચારીઓ પણ મદદ કરતા હતા. આ ઓપરેશન આંતરિક અને આર્થિક સુરક્ષા માટે જોખમી દાણચોરીના નેટવર્કને તોડવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે.

કઠોળમાં આત્મનિર્ભરતા માટેનું મિશન (2025-26 થી 2030-31)

ડિસેમ્બર 2027 સુધીમાં કઠોળના ઉત્પાદનમાં સંપૂર્ણ આત્મનિર્ભરતા પ્રાપ્ત કરવા અને આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાના હેતુથી આ મિશન શરૂ કરવામાં આવ્યું છે. લક્ષ્ય 2030-31 સુધીમાં કઠોળનું ઉત્પાદન વધારીને 350 લાખ ટન સુધી પહોંચાડવાનું છે.

મુખ્ય વિશેષતાઓ:

• તુવેર, અડદ અને મસૂર માટે ચાર વર્ષ સુધી 100% MSP પર ખરીદીની ખાતરી.
• બિયારણના આખા જીવનચક્ર પર નજર રાખવા માટે SATHI પોર્ટલ લોન્ચ કરવામાં આવ્યું.
• નીતિ આયોગની ભલામણ મુજબ “એક બ્લોક – એક બિયારણ ગામ” મોડેલ પર અમલ.

Source : PIB

IUCN કેન્ટોન મિલર એવોર્ડ 2025: ડૉ. સોનાલી ઘોષ બન્યા પ્રથમ ભારતીય વિજેતા

• આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સુરક્ષિત વિસ્તારોના સંચાલનમાં ઉત્કૃષ્ટતા દર્શાવતા વ્યક્તિને આપવામાં આવતો પ્રતિષ્ઠિત IUCN કેન્ટોન મિલર એવોર્ડ 2025 ડૉ. સોનાલી ઘોષને એનાયત કરવામાં આવ્યો છે.
• તેઓ કાઝીરંગા નેશનલ પાર્ક અને ટાઇગર રિઝર્વના ફિલ્ડ ડિરેક્ટર છે અને આ એવોર્ડ જીતનાર પ્રથમ ભારતીય બન્યા છે.
• તેમનું કાર્ય સ્થાનિક સમુદાયોને સંરક્ષણમાં જોડવા અને ઇકો-ફ્રેન્ડલી પ્રવાસનને પ્રોત્સાહન આપવા પર કેન્દ્રિત છે.

Source : TH

UNESCO નું ચોરાયેલી સાંસ્કૃતિક વસ્તુઓનું પ્રથમ વર્ચ્યુઅલ મ્યુઝિયમ

• યુનેસ્કોએ બાર્સેલોના, સ્પેનમાં MONDIACULT 2025 કોન્ફરન્સમાં વિશ્વનું પ્રથમ ચોરાયેલી સાંસ્કૃતિક વસ્તુઓનું વર્ચ્યુઅલ મ્યુઝિયમ લોન્ચ કર્યું.
• આ પ્લેટફોર્મ ચોરાયેલા અથવા ગેરકાયદેસર રીતે વેચાયેલા સાંસ્કૃતિક વારસાને ટ્રેક કરવા અને તેના વિશે જાગૃતિ લાવવા માટે બનાવવામાં આવ્યું છે.
• આ મ્યુઝિયમ 3D મોડેલિંગ, AI અને VR નો ઉપયોગ કરીને 240 થી વધુ ગુમ થયેલી વસ્તુઓને ફરીથી બનાવે છે.
• આ મ્યુઝિયમમાં છત્તીસગઢના મહાદેવ મંદિર, પાલીની ૯મી સદીની બે શિલ્પો (નટરાજ અને બ્રહ્માની મૂર્તિ) પણ દર્શાવવામાં આવી છે.

Source : IE

શર્મ અલ-શેખ શાંતિ શિખર સંમેલન

• ઇઝરાયેલ અને હમાસ વચ્ચે થયેલા યુદ્ધવિરામ કરારને મજબૂત કરવા માટે ઇજિપ્તના શર્મ અલ-શેખમાં આંતરરાષ્ટ્રીય રાજદ્વારી પરિષદ યોજાઈ હતી.
• ભારતીય મંત્રી કીર્તિ વર્ધન સિંહે વડા પ્રધાનના વિશેષ દૂત તરીકે ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું.
• આ શિખર સંમેલનનો એજન્ડા યુદ્ધવિરામનો અમલ, ગાઝાના નાગરિકોને માનવતાવાદી સહાય પહોંચાડવી અને બંધકોની અદલાબદલીની દેખરેખ રાખવાનો હતો.

ડ્યુરન્ડ લાઇન: અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન વચ્ચેનો ઐતિહાસિક વિવાદ

• ડ્યુરન્ડ લાઇન એ આંતરરાષ્ટ્રીય જમીની સરહદ છે જે અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન વચ્ચે લગભગ 2600 કિમી સુધી ફેલાયેલી છે.
• તે 1893 માં બ્રિટિશ ભારત અને અફઘાનિસ્તાનના અમીર વચ્ચે પ્રભાવની સીમા નક્કી કરવા માટે બનાવવામાં આવી હતી. જોકે, અફઘાનિસ્તાને આ સરહદને ક્યારેય સત્તાવાર રીતે માન્યતા આપી નથી.
• આ સરહદ પશ્તુન જાતિઓને વિભાજિત કરે છે, જેણે “પશ્તુનિસ્તાન ચળવળને” વેગ આપ્યો છે. તે ખૈબર પાસ અને સ્પીન ઘર (સફેદ પર્વતો) માંથી પસાર થાય છે.

આર્મેનિયા IUCN માં જોડાયું

• આર્મેનિયા સત્તાવાર રીતે IUCN વર્લ્ડ કન્ઝર્વેશન કોંગ્રેસ 2025 દરમિયાન IUCN માં જોડાયું.
• આર્મેનિયા દક્ષિણ કાકેશસ પ્રદેશમાં આવેલો ભૂમિબદ્ધ (Landlocked) દેશ છે. તેના પાડોશી દેશોમાં જ્યોર્જિયા, અઝરબૈજાન, ઈરાન, તુર્કી અને નખ્ચિવાન એક્સક્લેવ (અઝરબૈજાન) નો સમાવેશ થાય છે.
• તે મુખ્યત્વે પર્વતીય પ્રદેશ છે, જેની સરેરાશ ઊંચાઈ 1800 મીટર છે અને તેનો સૌથી ઊંચો શિખર માઉન્ટ અરગાટ્સ છે.

Source : AIR