બાળવિકાસ અને શૈક્ષણિક શાસ્ત્ર: Most IMP MCQs

TET TAT ની પરીક્ષામાં બાલ વિકાસ અને શૈક્ષણિક શાસ્ત્ર ખુબજ મહત્વનો ટોપિક છે. આ મુદ્દામાંથી અચુક પ્રશ્ન પુછવામાં આવતા હોય છે.

આ ટોપિકમાંથી પ્રશ્નોનો મહાવરો તમને તમારી પરીક્ષાની તૈયારીને ચકાસવામાં, ખ્યાલોને વધુ સ્પષ્ટ કરવામાં અને આત્મવિશ્વાસ વધારવામાં મદદ કરશે. દરેક પ્રશ્નને માત્ર એક કસોટી તરીકે ન જોતાં, તેને ખ્યાલોનું પુનરાવર્તન કરવાની તક તરીકે જુઓ. જો કોઈ જવાબ ખોટો પડે, તો સંબંધિત વિભાગમાં પાછા જાઓ અને તે ખ્યાલને ફરીથી સ્પષ્ટ કરો.

જો તમે આ ટોપિકનો અભ્યાસ નથી કર્યો તો નીચે આપેલ લિંક પરથી વિગતવાર અભ્યાસ કરી શકશો.

Read More: બાળ વિકાસ અને શૈક્ષણિક શાસ્ત્ર

બાળવિકાસ અને શૈક્ષણિક શાસ્ત્ર બહુવૈકલ્પિક પ્રશ્નો

1.  પરિપક્વતા
   (d) શિક્ષણ
2. વિકાસ એ કેવો ફેરફાર છે?
   (a) માત્રાત્મક
   (b) ગુણાત્મક
   (c) શારીરિક
   (d) એકાંગી
3. નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા આજીવન ચાલે છે?
   (a) વૃદ્ધિ
   (b) વિકાસ
   (c) પરિપક્વતા
   (d) આપેલ તમામ
4. કોઈપણ તાલીમ કે અનુભવ વિના આનુવંશિક લક્ષણોનું પ્રગટીકરણ એટલે શું?
   (a) વૃદ્ધિ
   (b) વિકાસ
   (c) પરિપક્વતા
   (d) સમાયોજન
5. વિકાસની પ્રક્રિયા કઈ દિશામાં આગળ વધે છે?
   (a) પગથી માથા તરફ
   (b) મસ્તકથી ધડ તરફ
   (c) પરિઘથી કેન્દ્ર તરફ
   (d) વિશિષ્ટથી સામાન્ય તરફ
6. બાળક પહેલા આખા હાથનો ઉપયોગ કરે અને પછી આંગળીઓનો ઉપયોગ કરતા શીખે, તે વિકાસના કયા સિદ્ધાંતને અનુસરે છે?
   (a) કેન્દ્રથી પરિઘ તરફ
   (b) સામાન્યથી વિશિષ્ટ તરફ
   (c) નિશ્ચિત તરેહનો સિદ્ધાંત
   (d) મસ્તકથી ધડ તરફ
7. કઈ અવસ્થાને “પ્રશ્ન પૂછવાની ઉંમર” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે?
   (a) શૈશવ
   (b) ઉત્તર-બાલ્યાવસ્થા
   (c) પ્રારંભિક બાલ્યાવસ્થા
   (d) તરુણાવસ્થા
8. તરુણાવસ્થા માટે કયો શબ્દ પ્રયોજાય છે જે જીવનના બદલાવને સૂચવે છે?
   (a) સુવર્ણકાળ
   (b) સંક્રાંતિકાળ
   (c) ટોળાની ઉંમર
   (d) અનુકરણનો કાળ
9. જીન પિયાજેના મતે, બાળક ઇન્દ્રિયો દ્વારા જ્ઞાન મેળવે તે તબક્કો કયો છે?
   (a) પૂર્વ-ક્રિયાત્મક તબક્કો
   (b) મૂર્ત-ક્રિયાત્મક તબક્કો
   (c) સાંવેદનિક-કારક તબક્કો
   (d) અમૂર્ત-ક્રિયાત્મક તબક્કો
10. એરિક એરિક્સનના સિદ્ધાંત મુજબ, શાળાકીય વયના બાળકો કઈ મનો-સામાજિક કટોકટીનો સામનો કરે છે?
    (a) વિશ્વાસ વિ. અવિશ્વાસ
    (b) ઓળખ વિ. ગૂંચવણ
    (c) ઉદ્યમશીલતા વિ. લઘુતા
    (d) પહેલવૃત્તિ વિ. દોષ
11. ગર્ભાધાન સમયે માતા-પિતા દ્વારા મળતા જનીનતત્વોને શું કહે છે?
    (a) વાતાવરણ
    (b) વારસો
    (c) સમાયોજન
    (d) શિક્ષણ
12. “મને એક ડઝન તંદુરસ્ત બાળકો આપો, તમે કહો તે બનાવી દઉં” – આ વિધાન કોનું છે?
    (a) ક્રો અને ક્રો
    (b) વોટ્સન
    (c) પિયાજે
    (d) એરિક્સન
13. વ્યક્તિમાં પ્રગટ થતાં વારસાગત લક્ષણોને શું કહે છે?
    (a) જીનોટાઇપ
    (b) ફિનોટાઇપ
    (c) રંગસૂત્ર
    (d) જનીન
14. બાળકના વિકાસમાં નીચેનામાંથી કોનો સમાવેશ ‘સામાજિક વાતાવરણ’માં થાય છે?
    (a) સૂર્યપ્રકાશ
    (b) શાળાના નિયમો
    (c) વિટામિન
    (d) આબોહવા
15. “વ્યક્તિનું ઘડતર માત્ર વારસાથી કે માત્ર વાતાવરણથી થતું નથી, પરંતુ બંનેની આંતરક્રિયાથી થાય છે.” – આ મત કોનો છે?
    (a) વોટ્સન
    (b) હરલોક
    (c) ક્રો અને ક્રો
    (d) ફ્રોઈડ
16. વૃદ્ધિની પ્રક્રિયા ક્યારે અટકી જાય છે?
    (a) બાલ્યાવસ્થામાં
    (b) તરુણાવસ્થામાં
    (c) પુખ્તાવસ્થા પ્રાપ્ત થતાં
    (d) વૃદ્ધાવસ્થામાં
17. વિકાસના કેન્દ્રથી પરિઘ તરફના સિદ્ધાંતને શું કહે છે?
    (a) Cephalocaudal
    (b) Proximodistal
    (c) General to Specific
    (d) Sequential
18. ‘ટોળાની ઉંમર’ (Gang Age) તરીકે કયો તબક્કો ઓળખાય છે?
    (a) પ્રારંભિક બાલ્યાવસ્થા
    (b) ઉત્તર-બાલ્યાવસ્થા
    (c) પૂર્વ-તરુણાવસ્થા
    (d) યુવાવસ્થા
19. તરુણાવસ્થામાં પોતાના આદર્શ વ્યક્તિનું અનુકરણ કરવાની વૃત્તિને શું કહે છે?
    (a) આત્મકેન્દ્રીપણું
    (b) વીરપૂજા
    (c) સંઘર્ષ
    (d) દિવસ સ્વપ્ન
20. જીન પિયાજેના મતે, અમૂર્ત તર્કનો વિકાસ કયા તબક્કામાં થાય છે?
    (a) પૂર્વ-ક્રિયાત્મક તબક્કો
    (b) મૂર્ત-ક્રિયાત્મક તબક્કો
    (c) સાંવેદનિક-કારક તબક્કો
    (d) અમૂર્ત-ક્રિયાત્મક તબક્કો
21. એરિક એરિક્સનના મત મુજબ તરુણાવસ્થાની મુખ્ય મનો-સામાજિક કટોકટી કઈ છે?
    (a) આત્મીયતા વિ. એકલતા
    (b) ઓળખ વિ. ભૂમિકાની ગૂંચવણ
    (c) ઉત્પાદકતા વિ. સ્થગિતતા
    (d) ઉદ્યમશીલતા વિ. લઘુતા
22. બાળકના વિકાસ માટે “જ્ઞાન સાથે ગમ્મત”નો સિદ્ધાંત કઈ અવસ્થા માટે વધુ ઉપયોગી છે?
    (a) તરુણાવસ્થા
    (b) બાલ્યાવસ્થા
    (c) યુવાવસ્થા
    (d) શૈશવ
23. સંવેગોના ઊર્ધ્વીકરણ માટે તરુણોને કઈ પ્રવૃત્તિ તરફ વાળવા જોઈએ?
    (a) માત્ર અભ્યાસ
    (b) કલા, સાહિત્ય અને રમત-ગમત
    (c) માત્ર સામાજિક સેવા
    (d) ધાર્મિક પ્રવૃત્તિઓ
24. બાળક કોના અનુકરણ દ્વારા સૌથી વધુ શીખે છે?
    (a) શિક્ષક
    (b) મિત્રો
    (c) વાલી
    (d) ઉપરોક્ત તમામ
25. માનવ કોષમાં રંગસૂત્રોની કેટલી જોડ હોય છે?
    (a) ૨૨
    (b) ૨૩
    (c) ૪૬
    (d) ૪૮
26. વૃદ્ધિ અને વિકાસ વચ્ચે શો સંબંધ છે?
    (a) બંને સમાન છે.
    (b) બંને વિરોધી છે.
    (c) બંને પરસ્પર પૂરક છે.
    (d) બંને વચ્ચે કોઈ સંબંધ નથી.
27. વિકાસની પ્રક્રિયા કેવી હોય છે?
    (a) રેખીય (Linear)
    (b) ક્રમબદ્ધ અને સતત
    (c) અવ્યવસ્થિત (Random)
    (d) ઉલટી (Reverse)
28. બાળકનું પ્રથમ સામાજિકીકરણ ક્યાં થાય છે?
    (a) શાળા
    (b) મિત્રજૂથ
    (c) કુટુંબ
    (d) સમાજ
29. પિયાજેના મતે ‘વસ્તુની સ્થિરતા’ (Object Permanence) નો ગુણ કયા તબક્કામાં વિકસે છે?
    (a) સાંવેદનિક-કારક
    (b) પૂર્વ-ક્રિયાત્મક
    (c) મૂર્ત-ક્રિયાત્મક
    (d) અમૂર્ત-ક્રિયાત્મક
30. શિક્ષકે તરુણ વિદ્યાર્થી સાથે કેવો વ્યવહાર કરવો જોઈએ?
    (a) કડક અને શિસ્તબદ્ધ
    (b) મિત્ર જેવો અને માર્ગદર્શક
    (c) ઉદાસીન
    (d) વધુ પડતો લાડ-પ્રેમવાળો
31. વિકાસ એ કેવી પ્રક્રિયા છે?
    (a) અટકી અટકીને થતી પ્રક્રિયા
    (b) સતત ચાલતી પ્રક્રિયા
    (c) માત્ર બાલ્યાવસ્થા સુધી ચાલતી પ્રક્રિયા
    (d) માત્ર તરુણાવસ્થા સુધી ચાલતી પ્રક્રિયા
32. વૃદ્ધિનું માપન કયા સાધનથી શક્ય છે?
    (a) બુદ્ધિ કસોટી
    (b) વ્યક્તિત્વ કસોટી
    (c) માપપટ્ટી અને વજનકાંટો
    (d) અવલોકન
33. નીચેનામાંથી કયું લક્ષણ વિકાસનું છે?
    (a) માત્રાત્મક ફેરફાર
    (b) એકાંગી ફેરફાર
    (c) સાર્વાંગિક ફેરફાર
    (d) અમુક ઉંમરે અટકી જાય છે
34. શીખવા માટેની ‘તત્પરતા’ કોના પર આધાર રાખે છે?
    (a) વૃદ્ધિ
    (b) વિકાસ
    (c) પરિપક્વતા
    (d) વાતાવરણ
35. વિકાસમાં જોવા મળતી ‘વ્યક્તિગત ભિન્નતા’નું કારણ શું છે?
    (a) માત્ર વારસો
    (b) માત્ર વાતાવરણ
    (c) વારસો અને વાતાવરણની આંતરક્રિયા
    (d) માત્ર શિક્ષણ
36. ત્રણ થી છ વર્ષના સમયગાળાને મનોવૈજ્ઞાનિકો કયા કાળ તરીકે ઓળખાવે છે?
    (a) સંઘર્ષનો કાળ
    (b) અનુકરણનો કાળ
    (c) શાંતિનો કાળ
    (d) રમતનો કાળ
37. “આમ ન કરાય” ને બદલે “આમ કરાય” તેવા સૂચનો કઈ અવસ્થામાં વધુ અસરકારક છે?
    (a) બાલ્યાવસ્થા
    (b) તરુણાવસ્થા
    (c) યુવાવસ્થા
    (d) વૃદ્ધાવસ્થા
38. ‘Ego Ideal’ ની સંકલ્પના કઈ અવસ્થા સાથે જોડાયેલી છે?
    (a) શૈશવ
    (b) બાલ્યાવસ્થા
    (c) તરુણાવસ્થા
    (d) પ્રૌઢાવસ્થા
39. પિયાજેના મતે, ‘આત્મકેન્દ્રી’ વિચારસરણી કયા તબક્કાની લાક્ષણિકતા છે?
    (a) સાંવેદનિક-કારક
    (b) પૂર્વ-ક્રિયાત્મક
    (c) મૂર્ત-ક્રિયાત્મક
    (d) અમૂર્ત-ક્રિયાત્મક
40. એરિક્સનના મતે, વ્યક્તિ જીવનની સિદ્ધિઓ પર સંતોષ અનુભવે તે તબક્કો કયો છે?
    (a) સુગ્રથિતતા વિ. હતાશા
    (b) ઉત્પાદકતા વિ. સ્થગિતતા
    (c) આત્મીયતા વિ. એકલતા
    (d) ઓળખ વિ. ગૂંચવણ
41. બાળકના વારસામાં શું સામેલ નથી?
    (a) ચામડીનો રંગ
    (b) આંખોનો રંગ
    (c) મૂલ્યો અને સંસ્કાર
    (d) લોહીનું જૂથ (Blood Group)
42. બાળકનો ઉછેર જે કુટુંબમાં થાય છે, તે કયા પ્રકારનું વાતાવરણ છે?
    (a) ભૌતિક વાતાવરણ
    (b) સામાજિક વાતાવરણ
    (c) આંતરિક વાતાવરણ
    (d) આનુવંશિક વાતાવરણ
43. બાળકના વિકાસમાં માતાની ભૂમિકાને શું કહેવાયું છે?
    (a) શ્રેષ્ઠ માર્ગદર્શક
    (b) શ્રેષ્ઠ શિક્ષક
    (c) શ્રેષ્ઠ મિત્ર
    (d) શ્રેષ્ઠ સંચાલક
44. શિક્ષકે વર્ગમાં શારીરિક વિકાસ માટે કઈ પ્રવૃત્તિ કરાવવી જોઈએ?
    (a) વાર્તાકથન
    (b) ચિત્રકામ
    (c) રમત-ગમત અને કવાયત
    (d) ગણિતના દાખલા
45. વૃદ્ધિ અને વિકાસ…
    (a) એકબીજાના વિરોધી છે.
    (b) એકબીજાથી સ્વતંત્ર છે.
    (c) એકબીજા પર આધારિત છે.
    (d) બંને એક જ છે.
46. વૃદ્ધિ શું સૂચવે છે?
    (a) કોષીય ગુણાકાર
    (b) કાર્યાત્મક સુધારો
    (c) માનસિક પરિપક્વતા
    (d) સામાજિક અનુકૂલન
47. ગર્ભધાનથી જન્મ સુધીની અવસ્થા કઈ છે?
    (a) શૈશવ અવસ્થા
    (b) જન્મ પૂર્વેની અવસ્થા
    (c) બાલ્યાવસ્થા
    (d) તરુણાવસ્થા
48. એરિક એરિક્સને વિકાસના કેટલા તબક્કા આપ્યા છે?
    (a) ૪
    (b) ૬
    (c) ૮
    (d) ૧૦
49. ‘Hereditary Genius’ પુસ્તક કોણે લખ્યું છે?
    (a) જીન પિયાજે
    (b) એરિક એરિક્સન
    (c) ફ્રાન્સિસ ગાલ્ટન
    (d) વોટ્સન
50. બાળકોમાં સર્જનાત્મકતા વિકસાવવા માટે શિક્ષકે શું કરવું જોઈએ?
    (a) તેમને મુક્તપણે વિચારવાની તક આપવી.
    (b) તેમને કડક નિયમોમાં બાંધવા.
    (c) માત્ર પાઠ્યપુસ્તકનું જ્ઞાન આપવું.
    (d) તેમની ભૂલો માટે સજા કરવી.
51. નીચેનામાંથી કયું વૃદ્ધિનું ઉદાહરણ છે?
    (a) તર્ક કરવાની ક્ષમતામાં વધારો
    (b) બાળકની ઊંચાઈ વધવી
    (c) શબ્દભંડોળમાં વધારો
    (d) સમસ્યા ઉકેલ કૌશલ્ય
52. નીચેનામાંથી કયું વિકાસનું ઉદાહરણ છે?
    (a) વજનમાં ૫ કિલોનો વધારો
    (b) બાળકનું સામાજિક વર્તન શીખવું
    (c) હાથની લંબાઈ વધવી
    (d) દાંત આવવા
53. વિકાસ હંમેશા…
    (a) વિનાશક હોય છે
    (b) રચનાત્મક હોય છે
    (c) સ્થિર હોય છે
    (d) પાછળની દિશામાં જાય છે
54. પ્રારંભિક બાલ્યાવસ્થાનો સમયગાળો કયો છે?
    (a) જન્મથી ૨ વર્ષ
    (b) ૨ થી ૬ વર્ષ
    (c) ૬ થી ૧૨ વર્ષ
    (d) ૧૨ થી ૧૮ વર્ષ
55. માનવ વિકાસને કયા ક્ષેત્રોમાં વિભાજિત કરી શકાય છે?
    (a) શારીરિક, જ્ઞાનાત્મક, સાંવેગિક
    (b) સામાજિક
    (c) (a) અને (b) બંને
    (d) ફક્ત શારીરિક
56. પિયાજેના મતે, બાળકના ચિંતનમાં પરિપક્વતા કયા તબક્કે આવે છે?
    (a) મૂર્ત-ક્રિયાત્મક
    (b) પૂર્વ-ક્રિયાત્મક
    (c) અમૂર્ત-ક્રિયાત્મક
    (d) સાંવેદનિક-કારક
57. તરુણાવસ્થામાં જોવા મળતી લાગણીશીલતા અને સંઘર્ષનું મુખ્ય કારણ શું છે?
    (a) શારીરિક અને હોર્મોનલ ફેરફારો
    (b) માતા-પિતાનું દબાણ
    (c) મિત્રો સાથે ઝઘડા
    (d) અભ્યાસનો બોજ
58. બાળકના ભાષા વિકાસમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા કોની છે?
    (a) શાળા
    (b) મીડિયા
    (c) કુટુંબ
    (d) પાડોશીઓ
59. “વિકાસ અને વૃદ્ધિ એકબીજા પર આધારિત છે” – આ શું છે?
    (a) વિકાસનો એક તબક્કો
    (b) વિકાસનો એક સિદ્ધાંત
    (c) વિકાસની એક સમસ્યા
    (d) વિકાસની વ્યાખ્યા
60. ‘આદર્શ ઘર’ ની સંકલ્પના કોના માટે જરૂરી છે?
    (a) બાળકના સામાજિક વિકાસ માટે
    (b) બાળકના શારીરિક વિકાસ માટે
    (c) બાળકના સર્વાંગી વિકાસ માટે
    (d) ફક્ત બાળકના માનસિક વિકાસ માટે
61. વિકાસ પર શિક્ષણ અને તાલીમની અસર પડે છે, જ્યારે વૃદ્ધિ પર…
    (a) તેની કોઈ અસર થતી નથી.
    (b) તેની ઓછી અસર થાય છે.
    (c) તેની વધુ અસર થાય છે.
    (d) તે સંપૂર્ણપણે તેના પર આધારિત છે.
62. વૃદ્ધિ અને વિકાસની મહત્તમ કક્ષા એટલે…
    (a) શિક્ષણ
    (b) પરિપક્વતા
    (c) તાલીમ
    (d) જ્ઞાન
63. એક શિક્ષક તરીકે તમે બાળકોની વ્યક્તિગત ભિન્નતાને કેવી રીતે જોશો?
    (a) એક સમસ્યા તરીકે
    (b) શીખવાની પ્રક્રિયામાં એક સંસાધન તરીકે
    (c) અવગણવા જેવી બાબત તરીકે
    (d) વર્ગમાં શિસ્તભંગનું કારણ તરીકે
64. વિકાસની પ્રક્રિયા ક્યારે શરૂ થાય છે?
    (a) જન્મ પછી
    (b) ગર્ભાધાનથી
    (c) શાળાએ જવાથી
    (d) તરુણાવસ્થાથી
65. એરિક્સનના કયા તબક્કામાં બાળક ‘હું કોણ છું?’ એ પ્રશ્ન સાથે સંઘર્ષ કરે છે?
    (a) ચોથો તબક્કો
    (b) પાંચમો તબક્કો
    (c) છઠ્ઠો તબક્કો
    (d) સાતમો તબક્કો
66. બાળકના વિકાસમાં રમતનું શું મહત્વ છે?
    (a) તે સમયનો બગાડ છે.
    (b) તે શારીરિક, માનસિક અને સામાજિક વિકાસમાં મદદ કરે છે.
    (c) તે ફક્ત શારીરિક વિકાસ માટે જરૂરી છે.
    (d) તેનાથી બાળકો તોફાની બને છે.
67. નીચેનામાંથી કયું વારસાગત લક્ષણ નથી?
    (a) બુદ્ધિની સંભાવના
    (b) શારીરિક બાંધો
    (c) રસ અને અભિરુચિ
    (d) વાળનો રંગ
68. નીચેનામાંથી કયું વાતાવરણીય પરિબળ છે?
    (a) જનીન
    (b) રંગસૂત્ર
    (c) સંસ્કૃતિ
    (d) રક્તજૂથ
69. શિક્ષક-વાલી મિટિંગનું મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય શું હોવું જોઈએ?
    (a) બાળકની ફરિયાદો કરવી.
    (b) બાળકના વિકાસ માટે સહિયારા પ્રયાસોની ચર્ચા કરવી.
    (c) શાળાની ફી અંગે ચર્ચા કરવી.
    (d) વાલીઓ પાસેથી સૂચનો લેવા.
70. “ટોયલેટ ટ્રેનિંગ” માટે બાળકની…
    (a) ઉંમર જોવી જોઈએ.
    (b) શારીરિક અને માનસિક પરિપક્વતા જોવી જોઈએ.
    (c) ઈચ્છા જોવી જોઈએ.
    (d) ઊંચાઈ જોવી જોઈએ.
71. વૃદ્ધિની પ્રક્રિયાનો સમય…
    (a) મર્યાદિત છે.
    (b) અમર્યાદિત છે.
    (c) અચોક્કસ છે.
    (d) કહી શકાય નહીં.
72. વિકાસની આગાહી કરી શકાય છે કારણ કે…
    (a) તે ક્રમબદ્ધ છે.
    (b) તે અવ્યવસ્થિત છે.
    (c) તે વ્યક્તિગત છે.
    (d) તે ઝડપી છે.
73. પિયાજેના સિદ્ધાંતને કયા વિકાસનો સિદ્ધાંત કહે છે?
    (a) મનો-સામાજિક
    (b) જ્ઞાનાત્મક
    (c) નૈતિક
    (d) ભાષાકીય
74. એરિક્સનનો સિદ્ધાંત કયા વિકાસ પર ભાર મૂકે છે?
    (a) જ્ઞાનાત્મક
    (b) શારીરિક
    (c) ભાષાકીય
    (d) મનો-સામાજિક
75. એક જ બીજકોષમાંથી જન્મેલા જોડિયા બાળકો પર અભ્યાસ શું જાણવા માટે થાય છે?
    (a) વારસાની અસર
    (b) વાતાવરણની અસર
    (c) વારસા અને વાતાવરણની સંયુક્ત અસર
    (d) શિક્ષણની અસર
76. પૂર્વ-તરુણાવસ્થાનો સમયગાળો કયો છે?
    (a) ૬ થી ૧૨ વર્ષ
    (b) ૧૨ થી ૧૪ વર્ષ
    (c) ૧૪ થી ૧૭ વર્ષ
    (d) ૧૭ થી ૨૧ વર્ષ
77. બાળકને પોતાની લાગણીઓ વ્યક્ત કરતા શીખવવાથી કયો વિકાસ થાય છે?
    (a) શારીરિક
    (b) માનસિક
    (c) સાંવેગિક
    (d) બૌદ્ધિક
78. સમૂહ પ્રવૃત્તિઓથી બાળકનો કયો વિકાસ વધુ સારી રીતે થાય છે?
    (a) ભાષાકીય વિકાસ
    (b) સામાજિક વિકાસ
    (c) શારીરિક વિકાસ
    (d) વ્યક્તિગત વિકાસ
79. વૃદ્ધિ અને વિકાસનું જ્ઞાન શિક્ષક માટે શા માટે જરૂરી છે?
    (a) બાળકો પર નિયંત્રણ રાખવા.
    (b) બાળકની મનોવૈજ્ઞાનિક જરૂરિયાતો સમજીને શિક્ષણ આપવા.
    (c) પરીક્ષામાં સારા ગુણ લાવવા.
    (d) વાલીઓને પ્રભાવિત કરવા.
80. જો બાળક વર્ગમાં વારંવાર પ્રશ્નો પૂછે તો શિક્ષકે શું કરવું?
    (a) તેને ઠપકો આપવો.
    (b) તેની જિજ્ઞાસાને પ્રોત્સાહન આપવું અને જવાબ આપવો.
    (c) તેની અવગણના કરવી.
    (d) તેને ચૂપ રહેવા કહેવું.
81. વિકાસના કયા તબક્કાને ‘સુવર્ણકાળ’ માનવામાં આવતો નથી, પણ ‘સંઘર્ષનો કાળ’ માનવામાં આવે છે?
    (a) બાલ્યાવસ્થા
    (b) શૈશવ
    (c) તરુણાવસ્થા
    (d) યુવાવસ્થા
82. નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
    (a) વૃદ્ધિ એ વિકાસનો ભાગ છે.
    (b) વિકાસ એ વૃદ્ધિનો ભાગ છે.
    (c) વૃદ્ધિ અને વિકાસ બંને સમાન છે.
    (d) વૃદ્ધિ અને વિકાસને કોઈ સંબંધ નથી.
83. ‘પરાવલંબનથી સ્વાવલંબન’ તરફની ગતિ એ…
    (a) વૃદ્ધિનો સિદ્ધાંત છે.
    (b) વિકાસનો સિદ્ધાંત છે.
    (c) પરિપક્વતાનો નિયમ છે.
    (d) શિક્ષણનો હેતુ છે.
84. પિયાજેના મતે, બાળક ‘તાર્કિક’ રીતે વિચારવાનું શરૂ કરે છે, પણ તે વિચાર ‘મૂર્ત’ વસ્તુઓ પૂરતો મર્યાદિત હોય છે. આ કયો તબક્કો છે?
    (a) સાંવેદનિક-કારક
    (b) પૂર્વ-ક્રિયાત્મક
    (c) મૂર્ત-ક્રિયાત્મક
    (d) અમૂર્ત-ક્રિયાત્મક
85. એરિક્સનના સિદ્ધાંતમાં ‘આત્મીયતા’ વિકસાવવાનો તબક્કો કયો છે?
    (a) તરુણાવસ્થા
    (b) પ્રારંભિક પુખ્તાવસ્થા
    (c) મધ્યમ પુખ્તાવસ્થા
    (d) વૃદ્ધાવસ્થા
86. ‘સ્વ-ઓળખ’ (Self-Identity) ની શોધ એ કઈ અવસ્થાની મુખ્ય લાક્ષણિકતા છે?
    (a) બાલ્યાવસ્થા
    (b) તરુણાવસ્થા
    (c) યુવાવસ્થા
    (d) પ્રૌઢાવસ્થા
87. વાતાવરણની સૌથી વધુ અસર બાળકના કયા પાસા પર થાય છે?
    (a) શારીરિક બાંધા પર
    (b) આંખોના રંગ પર
    (c) વ્યક્તિત્વ અને વર્તન પર
    (d) લોહીના જૂથ પર
88. બાળકના વિકાસ માટે માતા-પિતા અને શિક્ષકો વચ્ચે શું હોવું જરૂરી છે?
    (a) સ્પર્ધા
    (b) સંઘર્ષ
    (c) સુસંવાદિતા અને સહકાર
    (d) અંતર
89. બાળકના ભાષા વિકાસ માટે શું જરૂરી છે?
    (a) તેને વધુ બોલવાની તકો આપવી.
    (b) તેને શાંત રાખવો.
    (c) તેને વ્યાકરણના નિયમો શીખવવા.
    (d) તેની સાથે ઈશારામાં વાત કરવી.
90. વૃદ્ધિ અને વિકાસ વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત શું છે?
    (a) વૃદ્ધિ માપી શકાય છે, વિકાસ નહીં.
    (b) વૃદ્ધિ શારીરિક છે, વિકાસ મનોવૈજ્ઞાનિક છે.
    (c) વૃદ્ધિ માત્રાત્મક છે, વિકાસ ગુણાત્મક છે.
    (d) ઉપરોક્ત તમામ.
91. કયા મનોવૈજ્ઞાનિકે જ્ઞાનાત્મક વિકાસ પર ભાર મૂક્યો?
    (a) એરિક્સન
    (b) ફ્રોઈડ
    (c) પિયાજે
    (d) વોટ્સન
92. બાળકની પ્રથમ પાઠશાળા કઈ છે?
    (a) આંગણવાડી
    (b) શાળા
    (c) મિત્રોનું જૂથ
    (d) ઘર/કુટુંબ
93. નીચેનામાંથી કયું બાળકના વિકાસમાં વાલીની ભૂમિકા નથી?
    (a) બાળકને પ્રેમ અને હુંફ આપવી.
    (b) બાળકની દરેક જીદ પૂરી કરવી.
    (c) બાળકને સંસ્કાર આપવા.
    (d) બાળક સાથે ગુણવત્તાયુક્ત સમય વિતાવવો.
94. લેખન કૌશલ્યના વિકાસ માટે કઈ પ્રવૃત્તિ પૂર્વ તૈયારી રૂપે કરાવી શકાય?
    (a) દોડવું
    (b) વાર્તા સાંભળવી
    (c) માટીકામ અને રંગપૂરણી
    (d) ગીત ગાવું
95. તરુણાવસ્થાની સમસ્યાઓના ઉકેલ માટે કોનો સહિયારો પ્રયાસ જરૂરી છે?
    (a) માત્ર શિક્ષક
    (b) માત્ર વાલી
    (c) શિક્ષક અને વાલી બંને
    (d) માત્ર મિત્રો
96. વૃદ્ધિ પર કોનો પ્રભાવ વધુ હોય છે?
    (a) વારસો
    (b) વાતાવરણ
    (c) શિક્ષણ
    (d) તાલીમ
97. વિકાસ પર કોનો પ્રભાવ વધુ હોય છે?
    (a) માત્ર વારસો
    (b) માત્ર વાતાવરણ
    (c) વારસો અને વાતાવરણ બંનેનો
    (d) ઉપરમાંથી કોઈ નહીં
98. નીચેનામાંથી વિકાસનો સિદ્ધાંત કયો નથી?
    (a) વિકાસ સતત છે.
    (b) વિકાસ ક્રમબદ્ધ છે.
    (c) વિકાસ ઉલટાવી શકાય છે (Reversible).
    (d) વિકાસમાં વ્યક્તિગત ભિન્નતા હોય છે.
99. એક શિક્ષક તરીકે, તમે વર્ગમાં બાળકોના સાંવેગિક વિકાસ માટે શું કરશો?
    (a) તેમને હંમેશા ખુશ રાખવાનો પ્રયત્ન કરશો.
    (b) તેમને તેમની લાગણીઓને ઓળખતા અને વ્યક્ત કરતા શીખવશો.
    (c) તેમની લાગણીઓની અવગણના કરશો.
    (d) તેમને લાગણીશીલ ન બનવા માટે કહેશો.
100. બાળ વિકાસના અભ્યાસનો અંતિમ હેતુ શું છે?
     (a) બાળકોની સરખામણી કરવી.
     (b) બાળકોને લેબલ આપવા.
     (c) બાળકની ક્ષમતાઓને સમજીને તેનો સર્વાંગી વિકાસ કરવો.
     (d) બાળકોને નિયંત્રણમાં રાખવા.

Answer Key