Daily Current Affairs in Gujarati | 12 February 2026

GPSC, GSSSB,TET-TAT અને અન્ય સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં Daily Current Affairs in Gujarati નું ખુબજ મહત્વ રહેલુ હોય છે. અહીં 12 ફેબ્રુઆરી, 2026 ના કરંટ અફેર્સ આપવામાં આવેલ છે. આ MCQs તમારી તૈયારીને વધુ મજબુત બનાવવા માટે ઉપયોગી થશે.

1. પ્રાચીન ઇજિપ્તમાં એન્જિનિયરિંગ: ‘બો ડ્રિલ’ (Bow Drill) અને વિજ્ઞાનનો ઇતિહાસ

• વિશ્લેષણાત્મક પ્રસ્તાવના: GPSC ના અભ્યાસક્રમમાં ‘વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજીનો ઇતિહાસ’ (History of Science and Technology) એક મહત્વનો વિષય છે. પ્રાચીન સભ્યતાઓના એન્જિનિયરિંગ કૌશલ્ય અંગેની નવી શોધો સાબિત કરે છે કે માનવ સભ્યતાનો તકનીકી વિકાસ આપણે ધારતા હતા તેના કરતા વધુ જૂનો અને જટિલ છે.
• કેમ ચર્ચામાં છે?: ન્યૂકેસલ યુનિવર્સિટીના ડો. માર્ટિન ઓડલર (Dr Martin Odler) દ્વારા ઇજિપ્તની 100 વર્ષ જૂની તાંબાની વસ્તુનું પુનઃ વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું, જે અગાઉ માત્ર એક સામાન્ય સાધન મનાતું હતું.
• મુદ્દાસર માહિતી:
  • આ સાધનને 1920 ના દાયકામાં પુરાતત્વવિદ્ ગાય બ્રન્ટન (Guy Brunton) દ્વારા શોધવામાં આવ્યું હતું, જેને પહેલા સામાન્ય ‘એરણી’ (awl) માનવામાં આવતું હતું.
  • આધુનિક માઇક્રોસ્કોપિક વિશ્લેષણ દ્વારા તેના પર ‘રોટેશનલ વેર માર્ક્સ’ (ગોળાકાર ઘર્ષણના નિશાન) જોવા મળ્યા છે, જે સૂચવે છે કે આ એક ‘બો ડ્રિલ’ (ધનુષ જેવી દોરીથી ચાલતું શારડી મશીન) હોઈ શકે છે.
  • આ સાધન સાથે ચામડાના 6 વળાંકો (coils) જોડાયેલા છે, જે મિકેનિઝમને ફેરવવા માટે દોરી તરીકે કામ કરતા હતા.
• અસરોનું મૂલ્યાંકન (So What?): આ શોધ પુષ્ટિ કરે છે કે ઇજિપ્તમાં અદ્યતન રોટરી ડ્રિલિંગ ટેકનોલોજી અગાઉના અંદાજ કરતા 2,000 વર્ષ પહેલાં અસ્તિત્વમાં હતી. તે પ્રાચીન સમયમાં લાકડાકામ, મણકા બનાવવાની કળા અને ફર્નિચર નિર્માણમાં આવેલી તકનીકી ક્રાંતિને દર્શાવે છે.
• વિષયનું મૂળ (Static Knowledge): ઇજિપ્તમાં લોખંડ પહેલાં તાંબાનો વ્યાપક ઉપયોગ થતો હતો. ‘ન્યૂ કિંગડમ’ સમયગાળો: ઈ.સ. પૂર્વે 1550-1070.
• યાદ રાખવા જેવું: 2,000 વર્ષ જૂનો સુધારેલો સમયક્રમ, તાંબાનું સાધન, સંશોધક: ડો. માર્ટિન ઓડલર.

2. વિશ્વની સૌથી મોટી અનાજ સંગ્રહ યોજના: બાલાઘાટ પાયલોટ પ્રોજેક્ટ

• વિશ્લેષણાત્મક પ્રસ્તાવના: ભારત જેવા કૃષિપ્રધાન દેશમાં લણણી પછી થતું નુકસાન (Post-harvest loss) ઘટાડવા અને ખેડૂતોની આવક બમણી કરવા માટે ‘વિકેન્દ્રિત સંગ્રહ વ્યવસ્થા’ અનિવાર્ય છે. ‘સહકારી ક્ષેત્રમાં વિશ્વની સૌથી મોટી અનાજ સંગ્રહ યોજના’ (WLGSP) આ દિશામાં એક વ્યૂહાત્મક કદમ છે.
• કેમ ચર્ચામાં છે?: મધ્યપ્રદેશના બાલાઘાટ જિલ્લાને આ યોજના હેઠળ પાયલોટ પ્રોજેક્ટ તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યો છે.
• મુદ્દાસર માહિતી:
  • બાલાઘાટના પરસવાડા ખાતે 500 મેટ્રિક ટન (MT) ક્ષમતાના આધુનિક ગોદામનું નિર્માણ કરાયું છે.
  • આ ગોદામને મધ્યપ્રદેશ વેરહાઉસિંગ એન્ડ લોજિસ્ટિક્સ કોર્પોરેશન (MPWLC) દ્વારા ભાડે લેવામાં આવ્યું છે, જે રાજ્ય સ્તરે અમલીકરણની મજબૂતી દર્શાવે છે.
  • ઉદ્ઘાટન: 24 ફેબ્રુઆરી 2024 ના રોજ વડાપ્રધાન દ્વારા.
  • નાણાકીય સહાય: PACS (પ્રાથમિક કૃષિ સહકારી મંડળીઓ) માટે લોન રિપેમેન્ટ સમયગાળો 2+5 વર્ષથી વધારીને 2+8 વર્ષ કરાયો છે.
• સબસિડી અને ખર્ચ:
  • PACS માટે સબસિડી 25% થી વધારીને 33.33% કરવામાં આવી છે.
  • સહાયની રકમ: મેદાની વિસ્તારો માટે ₹7,000/MT અને ઉત્તર-પૂર્વ રાજ્યો માટે ₹8,000/MT ના ખર્ચ પર ગણવામાં આવશે.
• અસરોનું મૂલ્યાંકન (So What?): આ મોડેલ ખેડૂતોને ‘ડિસ્ટ્રેસ સેલ’ (મજબૂરીમાં ઓછા ભાવે વેચાણ) થી બચાવશે અને ગામડાના સ્તરે જ વૈજ્ઞાનિક સંગ્રહ પૂરો પાડશે.
• યાદ રાખવા જેવું: બાલાઘાટ જિલ્લો, MPWLC ની ભૂમિકા, 33.33% સબસિડી, PACS દ્વારા સંચાલન.

3. ગોઆનો પ્રથમ બાલ–સ્નેહી જૈવવિવિધતા અને સાંસ્કૃતિક નકશો

• વિશ્લેષણાત્મક પ્રસ્તાવના: નવી શિક્ષણ નીતિ (NEP 2020) પ્રાયોગિક શિક્ષણ (Experiential learning) પર ભાર મૂકે છે. સ્થાનિક પર્યાવરણ અને સંસ્કૃતિને જ્યારે નકશા જેવા દ્રશ્ય માધ્યમો સાથે જોડવામાં આવે ત્યારે બાળકોમાં જાગૃતિ લાંબા સમય સુધી ટકી રહે છે.
• કેમ ચર્ચામાં છે?: WWF ઇન્ડિયા દ્વારા ગોઆ માટે ભારતનો પ્રથમ ‘બાલ–સ્નેહી’ (child-friendly) જૈવવિવિધતા અને સાંસ્કૃતિક નકશો તૈયાર કરાયો છે.
• મુદ્દાસર માહિતી:
  • નકશામાં 48 સામાન્ય પ્રજાતિઓ (પક્ષીઓ, સરીસૃપ, વનસ્પતિ) દર્શાવવામાં આવી છે, જે બાળકો આસપાસ સરળતાથી જોઈ શકે છે.
  • કલાકાર: સુદર્શન શો (Sudarshan Shaw) દ્વારા ‘ફોક–ઇન્ડિકા’ (folk-indica) શૈલીમાં તૈયાર.
  • સાંસ્કૃતિક તત્વો: તેમાં કાાવી આર્ટ (Kaavi art), કુનબી સ્ત્રીઓનો પહેરવેશ, ઘોડેમોડની લોકનૃત્ય અને ‘મંગેતપન્ની’ (મગરની પૂજા કરવાની સ્થાનિક પરંપરા) નો ઉલ્લેખ છે.
• વિષયનું મૂળ (Static Knowledge): કાાવી આર્ટ એ લાલ લેટેરાઇટ પિગમેન્ટનો ઉપયોગ કરતી ગોઆની પરંપરાગત ભીંતચિત્ર કલા છે.
• યાદ રાખવા જેવું: WWF ઇન્ડિયા, 48 પ્રજાતિઓ, કાાવી આર્ટ, મંગેતપન્ની.

4. ઈ–સિગારેટ પર પ્રતિબંધ: જાહેર સ્વાસ્થ્ય વિરુદ્ધ વૈશ્વિક લોબિંગ

• વિશ્લેષણાત્મક પ્રસ્તાવના: વૈશ્વિક તમાકુ કંપનીઓના આર્થિક દબાણ સામે જાહેર સ્વાસ્થ્ય (Public Health) ના હિતોનું રક્ષણ કરવાની ભારતની મક્કમ નીતિ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઉદાહરણરૂપ છે. ‘હાર્મ રિડક્શન’ ના નામે થતા નવા નિકોટિન વ્યાપારને રોકવો તે ભવિષ્યની પેઢી માટે અનિવાર્ય છે.
• કેમ ચર્ચામાં છે?: ભારત સરકારે ફિલિપ મોરિસ ઇન્ટરનેશનલની ‘હીટેડ ટોબેકો’ પ્રોડક્ટ્સ (IQOS) ને ભારતમાં લાવવાની અરજી ફગાવી દીધી છે.
• મુદ્દાસર માહિતી:
  • ભારતમાં ઈ-સિગારેટ પર 2019 ના કેન્દ્રીય કાયદા હેઠળ સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ છે.
  • સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ‘હીટ-નોટ-બર્ન’ (HNB) ટેકનોલોજી પણ આ પ્રતિબંધમાં સામેલ છે.
  • ભારત વિશ્વનું સાતમું સૌથી મોટું સિગારેટ બજાર છે, જ્યાં તમાકુથી દર વર્ષે 10 લાખથી વધુ મૃત્યુ થાય છે.
• વિષયનું મૂળ (Static Knowledge): ભારતમાં તમાકુ નિયંત્રણ COTPA, 2003 (Cigarettes and Other Tobacco Products Act) હેઠળ થાય છે.
• યાદ રાખવા જેવું: 2019 નો પ્રતિબંધ, હીટ-નોટ-બર્ન ટેકનોલોજી, WHO ની ચેતવણી.

5. ઔદ્યોગિક સંબંધો સંહિતા (સુધારો) ખરડો, 2026

• વિશ્લેષણાત્મક પ્રસ્તાવના: શ્રમ સુધારા (Labour Reforms) એ ‘ઇઝ ઓફ ડુઇંગ બિઝનેસ’ માટે કરોડરજ્જુ સમાન છે. વર્તમાન કાનૂની માળખામાં સ્પષ્ટતા લાવવાથી રોકાણકારોનો વિશ્વાસ વધે છે અને શ્રમિકોના હિતોનું રક્ષણ પણ સુનિશ્ચિત થાય છે.
• કેમ ચર્ચામાં છે?: કેન્દ્રીય શ્રમ મંત્રી મનસુખ માંડવિયા એ લોકસભામાં ‘ઔદ્યોગિક સંબંધો સંહિતા (સુધારો) ખરડો, 2026’ રજૂ કર્યો.
• મુદ્દાસર માહિતી:
  • હેતુ: ‘ઔદ્યોગિક સંબંધો સંહિતા, 2020’ હેઠળ પુરાણા શ્રમ કાયદાઓ રદ થવા અંગેની કાયદાકીય અસ્પષ્ટતા (Ambiguity) દૂર કરવી.
  • કયા કાયદાઓ રદ થયા?: ટ્રેડ યુનિયન એક્ટ (1926), ઔદ્યોગિક રોજગાર (સ્ટેન્ડિંગ ઓર્ડર્સ) એક્ટ (1946) અને ઔદ્યોગિક વિવાદ એક્ટ (1947).
  • કલમ 104 (Section 104): આ કલમ હેઠળ કાયદાઓને રદ કરવાની અને જૂની કાર્યવાહીને સાતત્ય આપવાની વૈધાનિક જોગવાઈ છે.
• વિષયનું મૂળ (Static Knowledge): શ્રમ (Labour) એ બંધારણની 7મી અનુસૂચિની સમવર્તી યાદી (Concurrent List) નો વિષય છે.
• યાદ રાખવા જેવું: કલમ 104 ની ભૂમિકા, ત્રણ મુખ્ય જૂના કાયદાઓનું વિલીનીકરણ.

6. નેશનલ પ્રોડક્ટિવિટી કાઉન્સિલ (NPC) અને ઉત્પાદકતા સપ્તાહ

• વિશ્લેષણાત્મક પ્રસ્તાવના: ભારતના MSME સેક્ટરને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક બનાવવા માટે ‘ક્લસ્ટર-બેઝ્ડ ડેવલપમેન્ટ’ મોડેલ સૌથી અસરકારક છે. તે નાના ઉદ્યોગોને ટેકનોલોજી અને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈન સાથે જોડે છે.
• કેમ ચર્ચામાં છે?: 12 ફેબ્રુઆરી 2026 ના રોજ NPC નો 68મો સ્થાપના દિવસ ઉજવાયો.
• મુદ્દાસર માહિતી:
  • રાષ્ટ્રીય ઉત્પાદકતા સપ્તાહ: 12 થી 18 ફેબ્રુઆરી.
  • થીમ: “Clusters as Growth Engine: Maximizing Productivity in MSMEs”.
  • મંત્રાલય: વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલયના DPIIT વિભાગ હેઠળ સ્વાયત્ત સંસ્થા.
  • સંગઠન માળખું: NPC તેના 12 પ્રાદેશિક નિર્દેશાલયો (જેમાં ગાંધીનગર, બેંગલુરુ, ચેન્નાઈ, કોલકાતા, મુંબઈ વગેરે સામેલ છે) દ્વારા સમગ્ર દેશમાં કાર્ય કરે છે.
• વિષયનું મૂળ (Static Knowledge): NPC ની સ્થાપના 1958 માં થઈ હતી. ભારત એશિયન પ્રોડક્ટિવિટી ઓર્ગેનાઈઝેશન (APO, ટોક્યો) નું સ્થાપક સભ્ય છે.
• યાદ રાખવા જેવું: સ્થાપના 1958, DPIIT હેઠળ કાર્યરત, 12 પ્રાદેશિક નિર્દેશાલયો.

7. વ્હાઇટ રિવોલ્યુશન 2.0 (White Revolution 2.0)

• વિશ્લેષણાત્મક પ્રસ્તાવના: ડેરી ક્ષેત્રમાં સહકારી માળખાના વિસ્તરણ દ્વારા દૂધના અસંગઠિત ક્ષેત્ર (Unorganized Sector) ને સંગઠિત બજાર સાથે જોડવાનો આ વ્યૂહ છે. આ યોજના માત્ર ઉત્પાદન નહીં પણ મહિલા સશક્તિકરણની નવી દિશા ખોલે છે.
• કેમ ચર્ચામાં છે?: કેન્દ્ર સરકારે દૂધ પ્રાપ્તિમાં 50% વધારાના લક્ષ્યાંક સાથે આ યોજના લોન્ચ કરી છે.
• મુદ્દાસર માહિતી:
  • લક્ષ્યાંક: 2028-29 સુધીમાં રોજની 1,007 લાખ કિલો દૂધ પ્રાપ્તિ કરવી.
  • વ્યૂહરચના: 75,000 નવી ડેરી સહકારી મંડળીઓ (DCS) સ્થાપવામાં આવશે.
  • મજબૂતીકરણ: નવી મંડળીઓ ઉપરાંત, 46,422 હયાત (Existing) DCS ને વધુ મજબૂત બનાવવામાં આવશે.
  • મહિલા શ્રમબળ: ડેરી સેક્ટરમાં 70% શ્રમબળ મહિલાઓનું છે, જેમને આ યોજનાથી સીધો આર્થિક ફાયદો થશે.
• ફંડિંગ: આ યોજના NPDD 2.0 (નેશનલ ડેરી ડેવલપમેન્ટ પ્રોગ્રામ) હેઠળ ફંડ કરવામાં આવશે.
• યાદ રાખવા જેવું: 50% વધારાનો લક્ષ્યાંક, 1,007 લાખ કિલો પ્રાપ્તિ, 70% મહિલાઓનું યોગદાન.

8. ચાંગ–ક્રેન્ડલ હ્યુમેનિટેરિયન એવોર્ડ 2026

• વિશ્લેષણાત્મક પ્રસ્તાવના: ભારતની સસ્તી અને ગુણવત્તાયુક્ત નેત્ર ચિકિત્સા પદ્ધતિ (Aravind Eye Care Model) વિશ્વ માટે ‘લો-કોસ્ટ, હાઈ-વોલ્યુમ’ હેલ્થકેરનું શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ છે. આ એવોર્ડ ભારતીય ડોક્ટરોની સેવાની વૈશ્વિક સ્વીકૃતિ છે.
• કેમ ચર્ચામાં છે?: પુડુચેરીના બે ડોક્ટરોને આ પ્રતિષ્ઠિત એવોર્ડ માટે પસંદ કરાયા છે.
• મુદ્દાસર માહિતી:
  • ડો. હરિપ્રિયા અરવિંદ: ચિફ ઓફ કેટરેક્ટ એન્ડ IOL સર્વિસીસ.
  • ડો. આર. વેંકટેશ: ચિફ મેડિકલ ઓફિસર (CMO).
  • સન્માન વિગત: વોશિંગ્ટન ડીસીમાં 11 એપ્રિલ ના રોજ એવોર્ડ અપાશે.
  • રકમ: $100,000 ની ગ્રાન્ટ, જે ડોક્ટરોએ સંસ્થાને દાનમાં આપી છે.
• વિશેષતા: તેઓ MSICS (Manual Small Incision Cataract Surgery) પદ્ધતિ દ્વારા વિશ્વભરમાં મોતિયાની સસ્તી સર્જરી માટે જાણીતા છે.
• યાદ રાખવા જેવું: ડો. હરિપ્રિયા, ડો. વેંકટેશ, મોતિયાની સર્જરી (MSICS), પુડુચેરી.

9. NATO ‘આર્કટિક સેન્ટ્રી’ (Arctic Sentry) પહેલ

• વિશ્લેષણાત્મક પ્રસ્તાવના: ક્લાયમેટ ચેન્જને કારણે આર્કટિક પ્રદેશમાં બરફ પીગળતા નવા વેપારી માર્ગો ખુલી રહ્યા છે. આ પ્રદેશ હવે રશિયા-ચીન અને પશ્ચિમી દેશો વચ્ચે ‘નવા શીત યુદ્ધ’ (New Cold War) નું કેન્દ્ર બની રહ્યો છે.
• કેમ ચર્ચામાં છે?: NATO એ ઉત્તર ધ્રુવ (High North) માં સુરક્ષા મજબૂત કરવા નવી લશ્કરી સમન્વય પહેલ ‘આર્કટિક સેન્ટ્રી’ શરૂ કરી છે.
• મુદ્દાસર માહિતી:
  • મુખ્ય મથક: નોર્ફોક, વર્જિનિયા (Joint Force Command).
  • સૈન્ય વધારો: યુકે (UK) પોતાના સૈનિકોની સંખ્યા 1,000 થી વધારીને 2,000 કરશે.
  • મહત્વની કવાયત: સપ્ટેમ્બરમાં યોજાનારી ‘એક્સરસાઇઝ લાયન પ્રોટેક્ટર’ (Exercise Lion Protector) આ પહેલનો મુખ્ય ભાગ છે.
  • તે ‘આર્કટિક એન્ડ્યોરન્સ’ (ડેનમાર્ક) અને ‘કોલ્ડ રિસ્પોન્સ’ (નોર્વે) જેવી કવાયતોને એક માળખામાં લાવશે.
• વિષયનું મૂળ (Static Knowledge): NATO ની સ્થાપના 1949 માં થઈ હતી, હાલ 32 સભ્યો છે. ગ્રીનલેન્ડ એ ડેનમાર્કનો સ્વાયત્ત પ્રદેશ છે.
• યાદ રાખવા જેવું: આર્કટિક સેન્ટ્રી, એક્સરસાઇઝ લાયન પ્રોટેક્ટર, 32 સભ્યો.

10. જેમ્સ વેન ડેર બીકનું નિધન (Obituary)

• વિશ્લેષણાત્મક પ્રસ્તાવના: સેલિબ્રિટીઝ દ્વારા સ્વાસ્થ્ય અંગેની વાતો ઘણીવાર વ્યાપક જનજાગૃતિનું માધ્યમ બને છે. ટીન ડ્રામાના આ પ્રખ્યાત કલાકારનું નિધન કેન્સર સ્ક્રીનિંગના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડે છે.
• કેમ ચર્ચામાં છે?: પ્રખ્યાત અમેરિકન અભિનેતા જેમ્સ વેન ડેર બીકનું 48 વર્ષની વયે નિધન થયું છે.
• મુદ્દાસર માહિતી:
  • ઓળખ: લોકપ્રિય ટીવી શ્રેણી ‘ડોસન્સ ક્રીક’ (Dawson’s Creek) માં ડોસન લીરીની ભૂમિકા માટે જાણીતા.
  • કારણ: તેઓ કોલોરેક્ટલ કેન્સર (Colorectal Cancer) સામે જંગ લડી રહ્યા હતા.
  • ફિલ્મો: ‘વર્સિટી બ્લૂઝ’ (Varsity Blues).
• અસરોનું મૂલ્યાંકન: તેમના નિધનથી યુવાવસ્થામાં કેન્સરની વહેલી તપાસ (screening) અંગે વૈશ્વિક સ્તરે ચર્ચાઓ શરૂ થઈ છે.
• યાદ રાખવા જેવું: ડોસન્સ ક્રીક, કોલોરેક્ટલ કેન્સર જાગૃતિ.