રક્ષા શક્તિ સ્કૂલ્સ (Raksha Shakti Schools)

ગુજરાત સરકાર દ્વારા રાજ્યના તેજસ્વી વિદ્યાર્થીઓને સેના, અર્ધ-લશ્કરી દળો અને પોલીસ સેવામાં અધિકારી બનાવવાના ઉમદા હેતુથી ‘રક્ષા શક્તિ સ્કૂલ્સ‘ (Raksha Shakti Schools) યોજના અમલમાં મૂકવામાં આવી છે. ભારત સરકારની ‘સૈનિક શાળાઓ’ના મોડેલ પર આધારિત આ યોજના સામાજિક ભાગીદારી (PPP) ધોરણે કાર્ય કરે છે.

Raksha Shakti Schools યોજનાનો પરિચય

આ યોજનાના પાયામાં શિક્ષણ વિભાગના મહત્વના ઠરાવો રહેલા છે:

• મુખ્ય ઠરાવ: 11/10/2022 (સુધારો: 22/08/2023).
• અમલ કરનાર વિભાગ: શિક્ષણ વિભાગ, ગુજરાત સરકાર.
• નોલેજ પાર્ટનર: રાષ્ટ્રીય રક્ષા યુનિવર્સિટી (RRU), ગાંધીનગર.
• અમલીકરણ એજન્સી: કમિશનર ઓફ સ્કૂલ્સ (CoS) ની કચેરી.

મુખ્ય લક્ષ્યો અને શાળાઓની સંખ્યા

• ઉદ્દેશ: વિદ્યાર્થીઓને NDA (National Defence Academy) જેવી પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થાઓમાં પ્રવેશ માટે સજ્જ કરવા.
• વ્યાપ: પ્રથમ તબક્કે કુલ 10 રક્ષા શક્તિ સ્કૂલ્સ શરૂ કરવામાં આવી છે.
• કન્યા કેળવણી: 10 માંથી 02 શાળાઓ ખાસ કન્યાઓ માટે ફાળવવામાં આવી છે.
• ક્ષમતા: દરેક કેમ્પસમાં 500 થી 1,000 વિદ્યાર્થીઓ માટે નિવાસી શિક્ષણ (Residential Education).

Read Also : મુખ્યમંત્રી યુવા સ્વાવલંબન યોજના

પ્રવેશ પ્રક્રિયા અને ‘સ્કૂલ વાઉચર’ સિસ્ટમ

પરીક્ષાની તૈયારી કરતા વિદ્યાર્થીઓ માટે પ્રવેશના નિયમો નીચે મુજબ છે:

• પસંદગીનો આધાર: રાજ્ય સ્તરની કોમન એન્ટ્રન્સ ટેસ્ટ (CET) ના મેરિટ મુજબ.
• પ્રવેશ પાત્રતા: મુખ્યત્વે ધોરણ 6 માં પ્રવેશ (ધોરણ 5 પૂર્ણ કર્યા બાદ).
• બેઠકોની ફાળવણી (Quota):
  • 75% બેઠકો: સરકારી અને ગ્રાન્ટ-ઈન-એડ શાળાઓના વિદ્યાર્થીઓ માટે.
  • 25% બેઠકો: ખાનગી શાળાઓના વિદ્યાર્થીઓ માટે.
• સ્કૂલ વાઉચર: સરકારી શાળાના વિદ્યાર્થીઓ માટે શિક્ષણ સંપૂર્ણપણે નિઃશુલ્ક રહેશે, જેના માટે સરકાર ‘સ્કૂલ વાઉચર’ આપશે.

આર્થિક સહાય અને ખર્ચનું માળખું

સરકાર રક્ષા શક્તિ સ્કૂલના સંચાલકોને વિદ્યાર્થી દીઠ મોટી આર્થિક સહાય પૂરી પાડે છે:

• વાર્ષિક રિકરિંગ ગ્રાન્ટ: વિદ્યાર્થી દીઠ વાર્ષિક ₹ 75,000/-.
• વાર્ષિક વધારો: આ રકમમાં દર વર્ષે 7% નો ચક્રવૃદ્ધિ વધારો કરવામાં આવશે.
• ખર્ચનું વિભાજન: આ રકમમાં ફૂડ, સ્પેશિયલ કોચિંગ (NDA), NCC ટ્રેનિંગ, યુનિફોર્મ અને સ્ટેશનરીનો સમાવેશ થાય છે.

અભ્યાસક્રમ અને તાલીમની વિશેષતાઓ

• માધ્યમ: ધોરણ 6 થી 8 માં દ્વિભાષી (ગુજરાતી-અંગ્રેજી) અને ધોરણ 9 થી સંપૂર્ણ અંગ્રેજી માધ્યમ (NDA પરીક્ષાને ધ્યાને રાખીને).
• તાલીમ: દરેક વિદ્યાર્થી માટે NCC તાલીમ ફરજિયાત છે.
• બોર્ડ જોડાણ: ગુજરાત માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શિક્ષણ બોર્ડ (GSHSEB).

પરીક્ષાલક્ષી વન-લાઇનર

સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ (GPSC, TET, TAT) માટે ઉપયોગી મુદ્દાઓ:

• નોલેજ પાર્ટનર કોણ છે? – રાષ્ટ્રીય રક્ષા યુનિવર્સિટી (RRU).
• કરાર અવધિ કેટલી છે? – સંચાલકો સાથે 15 વર્ષ માટે કરાર.
• ગવર્નિંગ કાઉન્સિલના અધ્યક્ષ: – સચિવશ્રી (શિક્ષણ વિભાગ).
• ઓડિટ: દર વર્ષે થર્ડ પાર્ટી ફાયનાન્શિયલ અને સોશિયલ ઓડિટ ફરજિયાત.
• બજેટ હેડ: મુખ્ય સદર 2202-02-110-01.