TET-II 2023, TAT-S 2026 અને TAT-HS 2026માં ભારત-વિશ્વ GK પરથી કુલ 22 પ્રશ્નો પૂછાયા. ખંડ (3)માં આ સૌથી મોટો ભાગ છે, લગભગ 29%. TAT 2026માં ઘણા પ્રશ્નો વિધાન આધારિત હતા અને “વર્ષ 2025 માટે” જેવી તાજી માહિતી પણ પૂછાઈ.
આ લેખમાં GKને 8 ખાનાંમાં વહેંચીને ઇતિહાસ અને વિશ્વ ધરોહર, બંધારણ સભા, GST અને GII, નદીઓ અને જંગલ, ન્યૂટન અને ગ્રીનહાઉસ અસર, વ્યોમમિત્ર, રમત, મહત્ત્વના દિવસો અને પુસ્તકો સરકારી વેબસાઇટના આધારે સમજીએ.
📜 = અગાઉ પરીક્ષામાં પૂછાયેલો મુદ્દો · 💡 = સરળ શબ્દોમાં સમજૂતી
📊 પરીક્ષામાં આ એકમ
22 પ્રશ્નો: TET-II 2023 પ્ર. 51, 53, 59, 66, 67, 68, 71 (7) · TAT-S 2026 પ્ર. 3, 4, 6, 7, 9, 12, 13 (7) · TAT-HS 2026 પ્ર. 3, 5, 6, 7, 8, 17, 19, 20 (8).
સૌથી વધુ પૂછાતું: વિજ્ઞાન-પર્યાવરણ-અંતરિક્ષ (5) · ભૂગોળ (4) · ઇતિહાસ-વારસો (3) · બંધારણ-અર્થતંત્ર (5) · રમત, દિવસો, પુસ્તકો, વિભૂતિઓ (5).
ધ્યાન રાખો: આ ખંડ-3નો સૌથી મોટો ભાગ છે (લગભગ 29%). TAT 2026માં ઘણા પ્રશ્નો વિધાન આધારિત હતા, અને "તાજેતરમાં" કે "2025 માટે" જેવી તાજી માહિતી પણ પૂછાઈ.
આનંદ શાળાની દુનિયા દર્શન દીવાલ: વાતની શરૂઆત
આનંદ પ્રાથમિક શાળામાં મુખ્ય શિક્ષકે એક દીવાલ ખાલી કરાવી: "દુનિયા દર્શન દીવાલ". દરેક બાળકે એક સવાલ ચોંટાડવાનો, અને અઠવાડિયાના અંતે જવાબ.
- નીલ: "ન્યૂટને કઈ કઈ શોધ કરી? લોલક પણ એમનું જ ને?"
- રિયા: "ગગનયાન પહેલાં અવકાશમાં જનાર રોબોટનું નામ શું?"
- કરણ: "કયા રાજ્યએ શાળામાં શતરંજ ભણાવવાનું શરૂ કર્યું?"
- મિહિર: "નર્મદા નદી ક્યાંથી નીકળે? અને બ્રહ્મપુત્રા?"
- જાનકી: "8 સપ્ટેમ્બરએ કયો દિવસ? મારી કૅલેન્ડરમાં લખવો છે."
- રમેશભાઈ દુકાનનું બિલ લાવ્યા: "આ GST ક્યારથી આવ્યો? અને તેની કાઉન્સિલના અધ્યક્ષ કોણ?"
ત્યાં હેતલબહેનની 5 વર્ષની દીકરી પરી એક પાંદડું લઈને આવી: "મમ્મી, બધાં પાંદડાં લીલાં જ કેમ?"
DIETનો તાલીમાર્થી ધ્રુવ મૂંઝાયો: "ભારત અને દુનિયાનું GK તો દરિયા જેવું છે, ક્યાંથી શરૂ કરું?" જયેશભાઈએ કહ્યું: "ધ્રુવ, પહેલાં જૂનાં પ્રશ્નપત્રો જુઓ. GKને 8 ખાનાંમાં વહેંચો: ઇતિહાસ, બંધારણ, અર્થતંત્ર, ભૂગોળ, વિજ્ઞાન, રમત, દિવસો, પુસ્તકો."
💡 સરળ શબ્દોમાં: ભારત-વિશ્વ GK = 8 ખાનાંનું કબાટ. નવી માહિતી મળે તો સાચા ખાનામાં મૂકો, તો પરીક્ષામાં તરત મળે.
ભારતનો ઇતિહાસ અને યુનેસ્કો વિશ્વ ધરોહર
સમયરેખા: જૂનાથી નવું
| ક્રમ | ઘટના | યાદ રાખો |
|---|---|---|
| 1 | ભીમબેટકાનાં ગુફાચિત્રો | સૌથી જૂનું, ગુફામાં રહેતો માનવી |
| 2 | લોથલનો ધક્કો (Dockyard) | હડપ્પા સમય, ગુજરાત |
| 3 | જનપદનો ઉદય | નાનાં રાજ્યો |
| 4 | ગુપ્ત સામ્રાજ્ય | ચારમાંથી સૌથી નવું |
- ઉજ્જૈનનું પ્રાચીન નામ = અવન્તિકા 📜.
📜 TAT-HS 2026 પ્ર. 6: ભીમબેટકા, લોથલ, જનપદ, ગુપ્ત: સાચો ક્રમ → (A) iii → i → iv → ii.
📜 TET-II 2023 પ્ર. 66: ઉજ્જૈનનું પ્રાચીન નામ → (D) અવન્તિકા.
યુનેસ્કો વિશ્વ ધરોહર
- કાઝિરંગા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન (અસમ): કુદરતી સ્થળ, 1985.
- છત્રપતિ શિવાજી ટર્મિનસ (મહારાષ્ટ્ર): 2004.
- શાંતિનિકેતન (પશ્ચિમ બંગાળ): 2023, ભારતનું 41મું વિશ્વ ધરોહર સ્થળ · રવીન્દ્રનાથ ટાગોરે 1901માં સ્થાપ્યું.
📜 TAT-HS 2026 પ્ર. 7: સપ્ટેમ્બર-2025 સુધી યુનેસ્કો દ્વારા ઘોષિત ન થયેલ સ્થળ → (C) વડનગર શહેર, ગુજરાત .
💡 સરળ શબ્દોમાં: વિશ્વ ધરોહર = આખી દુનિયાનો સહિયારો ખજાનો, જેને સાચવવાની જવાબદારી બધાની. ગુજરાતનાં રાણીની વાવ અને ચાંપાનેર પણ આ યાદીમાં છે.
બંધારણ સભાની પ્રથમ બેઠક અને નાગરિકતા અધિનિયમ
બંધારણ સભાની પ્રથમ બેઠક
- તારીખ: 9 ડિસેમ્બર, 1946 · સ્થળ: કોન્સ્ટિટ્યુશન હૉલ, નવી દિલ્હી.
- અધ્યક્ષ: ડૉ. સચ્ચિદાનંદ સિન્હા (કામચલાઉ અધ્યક્ષ) · કારણ: સભાના સૌથી વયોવૃદ્ધ સભ્ય (ફ્રાન્સની પરંપરા મુજબ) · નામ આચાર્ય જે. બી. કૃપલાણીએ સૂચવ્યું.
- 11 ડિસેમ્બર, 1946: ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ કાયમી અધ્યક્ષ બન્યા. (sansad.in)
📜 TET-II 2023 પ્ર. 67: બંધારણ સભાના પ્રથમ દિવસના અધિવેશનની અધ્યક્ષતા → (A) ડૉ. સચ્ચિદાનંદ સિન્હા.
💡 સરળ શબ્દોમાં: કામચલાઉ = થોડા દિવસ માટે. જેમ નવી શાળામાં પહેલે દિવસે સૌથી મોટા શિક્ષક સભા ચલાવે, પછી કાયમી આચાર્ય આવે.
નાગરિકતા
- નાગરિકતા (સંશોધન) અધિનિયમ = 2019 📜.
📜 TET-II 2023 પ્ર. 71: નાગરિકતા (સંશોધન) અધિનિયમ કયા વર્ષે? → (D) 2019.
GST, GST કાઉન્સિલ અને ગ્લોબલ ઇનોવેશન ઇન્ડેક્સ
GST (Goods and Services Tax)
- 101મો બંધારણ સુધારો, 2016 (8 સપ્ટેમ્બર 2016એ મંજૂરી) દ્વારા GST શક્ય બન્યો.
- અમલ: 1 જુલાઈ, 2017 · વિચાર: "એક રાષ્ટ્ર, એક કર".
- GST કાઉન્સિલ (કલમ 279A): અધ્યક્ષ = કેન્દ્રીય નાણાં મંત્રી · સભ્ય: કેન્દ્રના નાણાં/મહેસૂલ રાજ્યમંત્રી + દરેક રાજ્યના નાણાં મંત્રી. (gstcouncil.gov.in)
📜 TAT-S 2026 પ્ર. 4: GST અંગે ખોટાં વિધાન → (C) ફક્ત 2 અને 3: કાઉન્સિલના અધ્યક્ષ નીતિ આયોગના અધ્યક્ષ નહીં (કેન્દ્રીય નાણાં મંત્રી), અને સુધારો 102મો નહીં, 101મો. 1 જુલાઈ 2017 અને "એક રાષ્ટ્ર એક કર" સાચાં.
💡 સરળ શબ્દોમાં: પહેલાં વસ્તુ પર અલગ અલગ કર લાગતા. GST = એક જ કર, આખા દેશમાં. જેમ રમેશભાઈના બિલમાં એક જ લીટી: GST.
વૈશ્વિક સૂચકાંક અને સંગઠન
- ગ્લોબલ ઇનોવેશન ઇન્ડેક્સ (GII) 2025: ભારત 38મા ક્રમે · 2019માં 66મા ક્રમે હતું · 2025માં 139 અર્થતંત્રો. (PIB) 📜
- G-20: શ્રીલંકા સભ્ય નથી (UK, USA, બ્રાઝિલ સભ્ય) 📜.
📜 TAT-S 2026 પ્ર. 3: વર્ષ 2025 માટે GIIમાં ભારત → (A) 38મા ક્રમે.
📜 TET-II 2023 પ્ર. 59: G-20માં સમાવિષ્ટ નથી → (A) શ્રીલંકા.
💡 સરળ શબ્દોમાં: સૂચકાંક (Index) = દેશોનું પરિણામ પત્રક. ક્રમ નાનો (38) = સ્થાન સારું. 66 → 38 એટલે ભારત આગળ વધ્યું.
ભૂગોળ: નદીઓનાં ઉદ્ગમ, જંગલ, હોર્મુઝ અને લોખંડ
નદીઓનાં ઉદ્ગમ સ્થાન
| નદી | ઉદ્ગમ |
|---|---|
| બ્રહ્મપુત્રા | હિમાલય પર્વતમાળા |
| ગોદાવરી | પશ્ચિમ ઘાટ |
| નર્મદા | વિંધ્ય અને સાતપુડા પર્વતમાળા |
| મહાનદી | પૂર્વઘાટ |
📜 TAT-HS 2026 પ્ર. 8: નદી-ઉદ્ગમની સાચી જોડ → (A) (a) iii, (b) iv, (c) ii, (d) i.
જંગલ, સામુદ્રધુની અને ખનિજ
- જંગલ (ટકાવારી પ્રમાણે): ISFR 2021માં મિઝોરમ (84.53%) રાજ્યોમાં પહેલું · ISFR 2023માં લક્ષદ્વીપ (91.33%) પહેલો, પછી મિઝોરમ (85.34%). (PIB) 📜
- હોર્મુઝની સામુદ્રધુની = પર્શિયન ગલ્ફ અને ઓમાનનો ગલ્ફ જોડે 📜.
- હેમેટાઇટ, મેગ્નેટાઇટ, લિમોનાઇટ, સિડેરાઇટ = લોખંડની કાચી ધાતુના પ્રકાર 📜.
📜 TET-II 2023 પ્ર. 53: સૌથી વધુ જંગલ ધરાવતું રાજ્ય → (A) મિઝોરમ.
📜 TAT-S 2026 પ્ર. 7: હોર્મુઝની સામુદ્રધુની → (B) પર્શિયન ગલ્ફ અને ઓમાનનો ગલ્ફ.
📜 TAT-HS 2026 પ્ર. 19: હેમેટાઇટ, મેગ્નેટાઇટ… → (A) લોખંડ.
💡 સરળ શબ્દોમાં: સામુદ્રધુની = બે મોટા દરિયાને જોડતો સાંકડો દરિયાઈ રસ્તો. ઉદ્ગમ = નદીનો જન્મ જ્યાં થાય તે જગ્યા.
વિજ્ઞાન: ન્યૂટન, ગ્રીનહાઉસ અસર અને વ્યોમમિત્ર
ન્યૂટનની શોધો
- ગુરુત્વાકર્ષણનો નિયમ, કલનશાસ્ત્ર (Calculus), પરાવર્તક ટેલિસ્કોપ = ન્યૂટન.
- લોલકના નિયમો = ન્યૂટનની શોધ નથી (કી મુજબ).
📜 TAT-S 2026 પ્ર. 6: ન્યૂટનની શોધના સંદર્ભે સાચું નથી → (C) ફક્ત 3 (લોલકના નિયમો).
લીલાં પાન અને ગ્રીનહાઉસ અસર
- વનસ્પતિ પ્રકાશસંશ્લેષણથી ખોરાક બનાવે છે. પરંતુ "લીલો રંગ કેમ?" તેનો જવાબ પ્રકાશસંશ્લેષણ નથી, એટલે કારણ યોગ્ય સમજૂતી નથી (કી: A).
- ગ્રીનહાઉસ અસર: પૃથ્વીનું તાપમાન વધે · ગ્લોબલ વોર્મિંગનું મુખ્ય કારણ · CFC પણ ગ્રીનહાઉસ વાયુ છે · ગ્રીનહાઉસ વાયુ ગામા કિરણો શોષતા નથી, પૃથ્વીની ગરમી રોકે છે.
📜 TAT-HS 2026 પ્ર. 3: વિધાન: વનસ્પતિ લીલી દેખાય · કારણ: પ્રકાશસંશ્લેષણ → (A) બંને સાચાં, પણ કારણ યોગ્ય સમજૂતી નથી.
📜 TAT-S 2026 પ્ર. 12: ગ્રીનહાઉસ અસર, સાચાં વિધાન → (C) ફક્ત 1 અને 3.
અંતરિક્ષ: વ્યોમમિત્ર
- વ્યોમમિત્ર = ISROએ વિકસાવેલો સ્ત્રી જેવો દેખાતો હ્યુમનોઇડ (અર્ધ-માનવ) રોબોટ.
- ગગનયાન = ભારતનું માનવ અવકાશ ઉડાન મિશન. તે પહેલાંના માનવરહિત મિશનમાં વ્યોમમિત્ર જશે; PIB મુજબ લક્ષ્ય 2026નો ચોથો ત્રિમાસિક ગાળો.
- કામ: સૂક્ષ્મ ગુરુત્વાકર્ષણમાં પ્રયોગ, યાનની સ્થિતિની તપાસ, ચેતવણી આપવી, જીવન સહાય કામગીરી. (PIB)
📜 TAT-HS 2026 પ્ર. 17: ગગનયાન પહેલાં અવકાશમાં જનાર પ્રથમ હ્યુમનોઇડ રોબોટ → (B) વ્યોમ મિત્ર.
💡 સરળ શબ્દોમાં: વ્યોમ = આકાશ, મિત્ર = દોસ્ત. વ્યોમમિત્ર = આકાશનો દોસ્ત, માણસ જાય તે પહેલાં રસ્તો તપાસવા જાય.
રમત, મહત્ત્વના દિવસો, પુસ્તકો અને વિભૂતિઓ
રમત
- ડિકેથલોન = 10 ટ્રેક અને ફિલ્ડ ઇવેન્ટની સ્પર્ધા ("ડેકા" = 10) 📜.
- ગોવા: શાળા-કોલેજના અભ્યાસક્રમમાં શતરંજ (Chess) દાખલ કરી, વ્યૂહાત્મક વિચાર માટે 📜.
📜 TET-II 2023 પ્ર. 68: ડિકેથલોન → (C) 10 ટ્રેક અને ફિલ્ડ ઇવેન્ટની પ્રતિયોગિતા.
📜 TAT-S 2026 પ્ર. 9: શતરંજ અભ્યાસક્રમમાં → (A) ગોવા.
મહત્ત્વના દિવસો
| દિવસ | તારીખ |
|---|---|
| રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ | 28 ફેબ્રુઆરી |
| પૃથ્વી દિવસ | 22 એપ્રિલ |
| વિશ્વ સાક્ષરતા દિવસ | 8 સપ્ટેમ્બર |
| માનવ અધિકાર દિવસ | 10 ડિસેમ્બર |
📜 TET-II 2023 પ્ર. 51: વિશ્વ સાક્ષરતા દિવસ → (C) 8 સપ્ટેમ્બર.
📜 TAT-S 2026 પ્ર. 13: સાચી નથી તે જોડી → (A) વિશ્વ ગુજરાતી ભાષા દિવસ – 14 સપ્ટેમ્બર.
પુસ્તકો અને વિભૂતિઓ
- "21 Lessons for the 21st Century" = યુવલ નોઆ હરારી 📜.
- ક્ષેત્ર પ્રમાણે વિભૂતિ: કલા → પંડિત રવિશંકર · સમાજ સેવા → વિનોબા ભાવે · ઉદ્યોગ → ધીરુભાઈ અંબાણી · રાજનીતિ → ડૉ. રામમનોહર લોહિયા 📜.
📜 TAT-HS 2026 પ્ર. 20: "21 Lessons…"ના લેખક → (C) યુવલ નોઆ હરારી.
📜 TAT-HS 2026 પ્ર. 5: કલા → સમાજ સેવા → ઉદ્યોગ → રાજનીતિ → (B) પંડિત રવિશંકર → વિનોબા ભાવે → ધીરુભાઈ અંબાણી → ડૉ. રામમનોહર લોહિયા.
💡 સરળ શબ્દોમાં: "ક્રમ પ્રમાણે જોડો" પ્રશ્નમાં દરેક વિકલ્પનું પહેલું નામ જ ચકાસો. જે વિકલ્પમાં એક પણ નામ ખોટા ક્ષેત્રનું હોય, તે આખો વિકલ્પ ખોટો.
દુનિયા દર્શન દીવાલના જવાબ
શુક્રવારે મીનાબહેને દુનિયા દર્શન દીવાલ પર જવાબ ચોંટાડ્યા:
| દીવાલનો સવાલ | જવાબ | યાદ રાખવાની ચાવી |
|---|---|---|
| નીલ: ન્યૂટનની શોધ? 📜 | ગુરુત્વાકર્ષણ, કલન, પરાવર્તક ટેલિસ્કોપ | લોલક નહીં |
| રિયા: રોબોટ? 📜 | વ્યોમમિત્ર | વ્યોમ = આકાશ |
| કરણ: શતરંજ? 📜 | ગોવા | શાળા + કોલેજ |
| મિહિર: નર્મદા, બ્રહ્મપુત્રા? 📜 | વિંધ્ય-સાતપુડા, હિમાલય | ઉદ્ગમ = જન્મ |
| જાનકી: 8 સપ્ટેમ્બર? 📜 | વિશ્વ સાક્ષરતા દિવસ | 8 = "અક્ષર" |
| રમેશભાઈ: GST? 📜 | 1 જુલાઈ 2017, અધ્યક્ષ કેન્દ્રીય નાણાં મંત્રી | 101મો સુધારો |
ધ્રુવે ડાયરીમાં 8 ખાનાં દોર્યાં: ઇતિહાસ, બંધારણ, અર્થતંત્ર, ભૂગોળ, વિજ્ઞાન, રમત, દિવસો, પુસ્તકો.
પરી પાંદડું હલાવતી બોલી: "મમ્મી, પાંદડું ખાવાનું બનાવે છે, એટલે લીલું?" હેતલબહેન હસ્યાં: "ખાવાનું તો બનાવે છે બેટા, પણ લીલો રંગ એનું કારણ નથી. આ જ તો TATનો પ્રશ્ન હતો!"
યાદ રાખો: ભારત-વિશ્વ GKના 20 One-liners
- ક્રમ: ભીમબેટકા → લોથલ → જનપદ → ગુપ્ત 📜.
- ઉજ્જૈન = અવન્તિકા 📜.
- કાઝિરંગા 1985 · CST 2004 · શાંતિનિકેતન 2023 (41મું) · વડનગર = સપ્ટે. 2025 સુધી ધરોહર નહીં 📜.
- બંધારણ સભાની પ્રથમ બેઠક 9 ડિસેમ્બર 1946 · કામચલાઉ અધ્યક્ષ ડૉ. સચ્ચિદાનંદ સિન્હા (સૌથી વયોવૃદ્ધ) 📜.
- 11 ડિસેમ્બર 1946 · કાયમી અધ્યક્ષ ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ.
- નાગરિકતા (સંશોધન) અધિનિયમ = 2019 📜.
- GST = 101મો સુધારો (2016) · અમલ 1 જુલાઈ 2017 · "એક રાષ્ટ્ર, એક કર" 📜.
- GST કાઉન્સિલ (કલમ 279A) અધ્યક્ષ = કેન્દ્રીય નાણાં મંત્રી 📜.
- GII 2025: ભારત 38મું (2019માં 66મું) 📜.
- G-20માં શ્રીલંકા નથી 📜.
- જંગલ (ટકા): મિઝોરમ રાજ્યોમાં પહેલું · ISFR 2023માં લક્ષદ્વીપ પહેલો 📜.
- બ્રહ્મપુત્રા = હિમાલય · ગોદાવરી = પશ્ચિમ ઘાટ · નર્મદા = વિંધ્ય-સાતપુડા · મહાનદી = પૂર્વઘાટ 📜.
- હોર્મુઝ = પર્શિયન ગલ્ફ + ઓમાનનો ગલ્ફ 📜.
- હેમેટાઇટ, મેગ્નેટાઇટ, લિમોનાઇટ, સિડેરાઇટ = લોખંડ 📜.
- ન્યૂટન = ગુરુત્વાકર્ષણ, કલન, પરાવર્તક ટેલિસ્કોપ · લોલકના નિયમો નહીં 📜.
- ગ્રીનહાઉસ = તાપમાન વધે, ગ્લોબલ વોર્મિંગ · CFC પણ ગ્રીનહાઉસ વાયુ 📜.
- વ્યોમમિત્ર = ISROનો હ્યુમનોઇડ રોબોટ, ગગનયાન પહેલાં 📜.
- ડિકેથલોન = 10 ટ્રેક-ફિલ્ડ · ગોવા = શતરંજ અભ્યાસક્રમમાં 📜.
- 28 ફેબ્રુ. વિજ્ઞાન · 22 એપ્રિલ પૃથ્વી · 8 સપ્ટે. સાક્ષરતા · 10 ડિસે. માનવ અધિકાર 📜.
- 21 Lessons = હરારી · રવિશંકર (કલા) → વિનોબા (સેવા) → ધીરુભાઈ (ઉદ્યોગ) → લોહિયા (રાજનીતિ) 📜.
પરીક્ષામાં પૂછાયેલા પ્રશ્નો (PYQ)
આ મુદ્દા પરથી TET અને TAT પરીક્ષાઓમાં પૂછાયેલા પ્રશ્નો. પહેલાં જાતે ઉકેલો, પછી જવાબ જુઓ.
1. ઉજ્જૈનનું પ્રાચીન નામ શું હતું? [TET-II 2023]
(A) ધાન્યકટક
(B) સારનાથ
(C) તક્ષશિલા
(D) અવન્તિકા
જવાબ જુઓ
જવાબ: (D) અવન્તિકા
ઉજ્જૈનનું પ્રાચીન નામ અવન્તિકા. (TET-II 2023 કી)
2. ભારતીય સંવિધાન સભાના પ્રથમ દિવસના અધિવેશનની અધ્યક્ષતા કોણે કરી હતી? [TET-II 2023]
(A) ડૉ. સચ્ચિદાનંદ સિન્હા
(B) ડૉ. બી.આર. આંબેડકર
(C) ડૉ. મૌલાના અબ્દુલ કલામ
(D) બી.એન. રાવ
જવાબ જુઓ
જવાબ: (A) ડૉ. સચ્ચિદાનંદ સિન્હા
9 ડિસેમ્બર 1946એ સૌથી વયોવૃદ્ધ સભ્ય તરીકે કામચલાઉ અધ્યક્ષ. (TET-II 2023 કી)
3. નાગરિકતા (સંશોધન) વિધેયક દ્વારા નાગરિકતા અધિનિયમમાં સંશોધન કરવામાં આવેલ, આ અધિનિયમ કયા વર્ષમાં લાવવામાં આવેલ? [TET-II 2023]
(A) 2021
(B) 2018
(C) 2020
(D) 2019
જવાબ જુઓ
જવાબ: (D) 2019
નાગરિકતા (સંશોધન) અધિનિયમ 2019. (TET-II 2023 કી)
4. સપ્ટેમ્બર-2025 સુધીની માહિતી મુજબ યુનેસ્કો દ્વારા ઘોષિત ન થયેલ ‘વિશ્વ વિરાસત સ્થળ’ કયું? [TAT-HS 2026]
(A) કાઝિરંગા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન, અસમ
(B) શાંતિ નિકેતન, પશ્ચિમ બંગાળ
(C) વડનગર શહેર, ગુજરાત
(D) છત્રપતિ શિવાજી ટર્મિનલ, મહારાષ્ટ્ર
જવાબ જુઓ
જવાબ: (C) વડનગર શહેર, ગુજરાત
કાઝિરંગા (1985), CST (2004), શાંતિનિકેતન (2023) ધરોહર છે; વડનગર નહીં. (TAT-HS 2026 કી)
5. વર્ષ – 2025 માટે ગ્લોબલ ઇનોવેશન ઇન્ડેક્સ (GIL) માં ભારત કયા ક્રમે રહ્યું છે? [TAT-S 2026]
(A) 38માં
(B) 40માં
(C) 42માં
(D) 45માં
જવાબ જુઓ
જવાબ: (A) 38માં
PIB મુજબ GII 2025માં ભારત 38મું; 2019માં 66મું હતું. (TAT-S 2026 કી)
6. G-20 માં કોણ સમાવિષ્ટ નથી? [TET-II 2023]
(A) શ્રીલંકા
(B) UK
(C) USA
(D) બ્રાઝિલ
જવાબ જુઓ
જવાબ: (A) શ્રીલંકા
UK, USA, બ્રાઝિલ G-20ના સભ્ય છે; શ્રીલંકા નથી. (TET-II 2023 કી)
7. ભારતમાં સૌથી વધુ જંગલો ધરાવતું રાજ્ય કયું છે? [TET-II 2023]
(A) મિઝોરમ
(B) નાગાલેન્ડ
(C) મણિપુર
(D) મેઘાલય
જવાબ જુઓ
જવાબ: (A) મિઝોરમ
જંગલ આવરણની ટકાવારીમાં મિઝોરમ રાજ્યોમાં પહેલું. (TET-II 2023 કી)
8. હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) કયા બે જળાશયોને જોડે છે? [TAT-S 2026]
(A) ભૂમધ્ય સમુદ્ર અને એટલાન્ટિક મહાસાગર
(B) પર્શિયન ગલ્ફ અને ઓમાનનો ગલ્ફ
(C) લાલ સમુદ્ર અને અરબી સમુદ્ર
(D) બંગાળની ખાડી અને આંદોમાન સમુદ્ર
જવાબ જુઓ
જવાબ: (B) પર્શિયન ગલ્ફ અને ઓમાનનો ગલ્ફ
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની આ બે જળાશયોને જોડે છે. (TAT-S 2026 કી)
9. હેમેટાઇટ, મેગ્નેટાઇટ, લિમોનાઇટ અને સિડેરાઇટ – આ કઈ ધાતુના પ્રકારનાં નામ છે? [TAT-HS 2026]
(A) લોખંડ
(B) તાંબુ
(C) એલ્યુમિનિયમ
(D) મેન્ગેનીઝ
જવાબ જુઓ
જવાબ: (A) લોખંડ
ચારેય લોખંડની કાચી ધાતુના પ્રકાર છે. (TAT-HS 2026 કી)
10. ગગનયાન મિશન પહેલા અવકાશમાં જનાર ભારતના પ્રથમ "હ્યુમનોઇડ રોબોટ"નું નામ શું છે? [TAT-HS 2026]
(A) આકાશ મિત્ર
(B) વ્યોમ મિત્ર
(C) રોબો-ભારત
(D) અવકાશ મિત્ર
જવાબ જુઓ
જવાબ: (B) વ્યોમ મિત્ર
ISROનો હ્યુમનોઇડ રોબોટ, માનવરહિત ગગનયાન મિશનમાં જશે. (TAT-HS 2026 કી)
11. વિધાન (Assertion) : સામાન્યત : વનસ્પતિ લીલા રંગની જોવા મળે છે. કારણ (Reason) : વનસ્પતિ પ્રકાશસંશ્લેષણની ક્રિયા દ્વારા પોતાનો ખોરાક બનાવે છે. [TAT-HS 2026]
(A) વિધાન અને કારણ બંને સાચાં છે, પરંતુ કારણ એ વિધાન માટેની યોગ્ય સમજૂતિ નથી.
(B) વિધાન સાચું છે અને કારણ ખોટું છે.
(C) વિધાન ખોટું છે અને કારણ સાચું છે.
(D) વિધાન અને કારણ બંને સાચાં છે, અને કારણ એ વિધાન માટેની યોગ્ય સમજૂતિ છે.
જવાબ જુઓ
જવાબ: (A) વિધાન અને કારણ બંને સાચાં છે, પરંતુ કારણ એ વિધાન માટેની યોગ્ય સમજૂતિ નથી.
બંને વિધાન સાચાં, પણ પ્રકાશસંશ્લેષણ એ લીલા રંગની યોગ્ય સમજૂતી નથી. (TAT-HS 2026 કી)
12. ડિકેથલોન શું છે? [TET-II 2023]
(A) 10 Kms રેસ
(B) મેરાથોન દોડનું એકઅંગ
(C) 10 ટ્રેક અને ફિલ્ડ ઇવેન્ટની પ્રતિયોગિતા
(D) બાધાકુદ
જવાબ જુઓ
જવાબ: (C) 10 ટ્રેક અને ફિલ્ડ ઇવેન્ટની પ્રતિયોગિતા
"ડેકા" = 10; દસ ટ્રેક-ફિલ્ડ સ્પર્ધાઓ. (TET-II 2023 કી)
13. ભારતમાં કયા રાજ્યએ વિદ્યાર્થીઓમાં વ્યૂહાત્મક વિચારસરણીને પ્રોત્સાહન આપવા માટે શાળા અને કોલેજના અભ્યાસક્રમમાં શતરંજ (CHESS) દાખલ કરી છે? [TAT-S 2026]
(A) ગોવા
(B) ગુજરાત
(C) તમિલનાડુ
(D) કેરાલા
જવાબ જુઓ
જવાબ: (A) ગોવા
ગોવાએ શાળા-કોલેજના અભ્યાસક્રમમાં શતરંજ દાખલ કરી. (TAT-S 2026 કી)
14. ‘વિશ્વ સાક્ષરતા દિવસ’ની ઉજવણી ક્યારે થાય છે? [TET-II 2023]
(A) 2 સપ્ટેમ્બર
(B) 5 સપ્ટેમ્બર
(C) 8 સપ્ટેમ્બર
(D) 17 સપ્ટેમ્બર
જવાબ જુઓ
જવાબ: (C) 8 સપ્ટેમ્બર
વિશ્વ સાક્ષરતા દિવસ 8 સપ્ટેમ્બર. (TET-II 2023 કી)
15. નીચેનામાંથી કઈ જોડી સાચી નથી? [TAT-S 2026]
(A) વિશ્વ ગુજરાતી ભાષા દિવસ – 14 સપ્ટેમ્બર
(B) રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ – 28 ફેબ્રુઆરી
(C) પૃથ્વી દિવસ – 22 એપ્રિલ
(D) માનવ અધિકાર દિવસ – 10 ડિસેમ્બર
જવાબ જુઓ
જવાબ: (A) વિશ્વ ગુજરાતી ભાષા દિવસ – 14 સપ્ટેમ્બર
વિશ્વ ગુજરાતી ભાષા દિવસ – 14 સપ્ટેમ્બર જોડી કી મુજબ ખોટી; બાકીની ત્રણ સાચી. (TAT-S 2026 કી)
16. 21 Lessons for the 21st Century પુસ્તકનાં લેખક કોણ છે? [TAT-HS 2026]
(A) રસ્કીન બોન્ડ
(B) અમિશ ત્રિપાઠી
(C) યુવલ નોઆ હરારી
(D) ચેતન ભગત
જવાબ જુઓ
જવાબ: (C) યુવલ નોઆ હરારી
"21 Lessons for the 21st Century" હરારીનું પુસ્તક. (TAT-HS 2026 કી)
17. GST (Goods and Service Tax) સંદર્ભે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો.
1. ભારતમાં GST નો અમલ 1 જુલાઈ, 2017માં કરવામાં આવ્યો.
2. GST કાઉન્સિલના અધ્યક્ષ નીતિ આયોગના અધ્યક્ષ હોય છે.
3. ભારતમાં GST લાવવા માટે 102 મો બંધારણીય સુધારો કરવામાં આવ્યો.
4. GST ‘એક રાષ્ટ્ર એક કર’ સંકલ્પના પર આધારિત છે.
ઉક્ત પૈકી કયું/કયા વિધાન/વિધાનો ખોટું/ખોટાં છે? [TAT-S 2026]
(A) ફક્ત 1 અને 4
(B) ફક્ત 1, 2 અને 4
(C) ફક્ત 2 અને 3
(D) ફક્ત 3
જવાબ જુઓ
જવાબ: (C) ફક્ત 2 અને 3
અધ્યક્ષ કેન્દ્રીય નાણાં મંત્રી છે, અને સુધારો 101મો છે; 1 અને 4 સાચાં. (TAT-S 2026 કી)
18. મહાન વૈજ્ઞાનિક સર આઈઝેક ન્યૂટનની શોધોના સંદર્ભે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો.
1. ગુરુત્વાકર્ષણનો નિયમ (Law of Gravitation)
2. કલ્કયુલસ (Calculus)
3. લોલકના નિયમો (Law of Pendulum)
4. પરાવર્તક ટેલિસ્કોપ (Reflecting Telescope)
ઉક્ત પૈકી કયો વિકલ્પ / વિકલ્પો સાચો / સાચાં નથી? [TAT-S 2026]
(A) ફક્ત 2 અને 3
(B) ફક્ત 2 અને 4
(C) ફક્ત 3
(D) ફક્ત 2, 3 અને 4
જવાબ જુઓ
જવાબ: (C) ફક્ત 3
લોલકના નિયમો ન્યૂટનની શોધ નથી; બાકીની ત્રણ ન્યૂટનની. (TAT-S 2026 કી)
19. ગ્રીનહાઉસ અસર સંદર્ભે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો.
1. ગ્રીન હાઉસ અસરને કારણે પૃથ્વીના તાપમાનમાં વધારો થાય છે.
2. ક્લોરોફ્લોરો કાર્બન (CFCs) ગ્રીનહાઉસ ગેસ નથી.
3. ગ્લોબલ વોર્મિંગ માટે મુખ્યત્વે ગ્રીનહાઉસ અસર જવાબદાર છે.
4. ગ્રીન હાઉસ વાયુઓ પૃથ્વી પરથી પરાવર્તિત થતા ગામા કિરણોને શોષી લે છે.
ઉક્ત વિધાન/વિધાનો પૈકી કયું વિધાન/વિધાનો સાચાં છે? [TAT-S 2026]
(A) ફક્ત 1 અને 2
(B) ફક્ત 1, 3 અને 4
(C) ફક્ત 1 અને 3
(D) 1, 2, 3 અને 4
જવાબ જુઓ
જવાબ: (C) ફક્ત 1 અને 3
CFC પણ ગ્રીનહાઉસ વાયુ છે, અને ગ્રીનહાઉસ વાયુ ગામા કિરણો શોષતા નથી. (TAT-S 2026 કી)
20. ભારતના ઇતિહાસ માટે સમયરેખાના સંદર્ભમાં (ઇ.સ. પૂર્વેથી આગળ) નીચેની વિગતો માટે કયો ક્રમ સાચો?
(i) લોથલનો ધક્કો (Dockyard)
(ii) ગુપ્ત સામ્રાજ્ય
(iii) ભીમબેટકાનાં ગુફાચિત્રો
(iv) જનપદનો ઉદય [TAT-HS 2026]
(A) iii → i → iv → ii
(B) iii → iv → i → ii
(C) iii → i → ii → iv
(D) iii → iv → ii → i
જવાબ જુઓ
જવાબ: (A) iii → i → iv → ii
ભીમબેટકા → લોથલ → જનપદ → ગુપ્ત. (TAT-HS 2026 કી)
21. અહીં આપેલાં ક્ષેત્રોના ક્રમ (ડાબીથી જમણી) મુજબ મહાન વિભૂતિઓને જોડતાં કયો વિકલ્પ સાચો થાય?
કલા → સમાજ સેવા → ઉદ્યોગ → રાજનીતિ [TAT-HS 2026]
(A) રવિશંકર રાવળ → મદર ટેરેસા → અમર્ત્યસેન → અટલ બિહારી વાજપેયી
(B) પંડિત રવિશંકર → વિનોબા ભાવે → ધીરુભાઈ અંબાણી → ડૉ. રામમનોહર લોહિયા
(C) આર. કે. નારાયણ → ઇલા ભટ્ટ → જનરલ સામ માણેકશા → એ.પી.જે. અબ્દુલ કલામ
(D) બિસ્મિલ્લાહ ખાન સાહેબ → હોમી ભાભા → જહાંગીર રતનજી ટાટા → ચક્રવર્તી રાજગોપાલાચારી
જવાબ જુઓ
જવાબ: (B) પંડિત રવિશંકર → વિનોબા ભાવે → ધીરુભાઈ અંબાણી → ડૉ. રામમનોહર લોહિયા
પંડિત રવિશંકર (કલા), વિનોબા (સેવા), ધીરુભાઈ (ઉદ્યોગ), લોહિયા (રાજનીતિ). (TAT-HS 2026 કી)
22. અહીં આપેલા વિકલ્પોમાંથી ભારતની નદીઓને તેના ઉદ્ગમ સ્થાન (origin) સાથે જોડતો સાચો વિકલ્પ કયો? [TAT-HS 2026]
| નદીઓ | ઉદ્ગમસ્થાન |
|---|---|
| (a) બ્રહ્મપુત્રા | (i) પૂર્વઘાટ |
| (b) ગોદાવરી | (ii) વિંધ્ય અને સાતપુડા પર્વતમાળા |
| (c) નર્મદા | (iii) હિમાલય પર્વતમાળા |
| (d) મહાનદી | (iv) પશ્ચિમ ઘાટ |
(A) (a) iii, (b) iv, (c) ii, (d) i
(B) (a) iii, (b) i, (c) ii, (d) iv
(C) (a) iii, (b) iv, (c) i, (d) ii
(D) (a) i, (b) iv, (c) ii, (d) iii
જવાબ જુઓ
જવાબ: (A) (a) iii, (b) iv, (c) ii, (d) i
બ્રહ્મપુત્રા-હિમાલય, ગોદાવરી-પશ્ચિમ ઘાટ, નર્મદા-વિંધ્ય-સાતપુડા, મહાનદી-પૂર્વઘાટ. (TAT-HS 2026 કી)
ભારત-વિશ્વ GKના 30 MCQની ફ્રી મોક ટેસ્ટ
સમજૂતી સાથે, પરીક્ષા જેવો અનુભવ. સાથે આ એકમની 17 પાનાંની PDF: આખી નોટ્સ, માઇન્ડમેપ, PYQ સમજૂતી સાથે અને એક પાનાની રિવિઝન શીટ.
📝 ફ્રી મોક ટેસ્ટ આપો📄 PDF નોટ્સ ડાઉનલોડ કરો
app.examconnect.in પર ફ્રી એકાઉન્ટ બનાવીને
માઇન્ડમેપ: ભારત-વિશ્વ GK
ઝડપી રિવિઝન: પરીક્ષાના આગલા દિવસે
ચાવી: GKનાં 8 ખાનાં: ઇતિહાસ · બંધારણ · અર્થતંત્ર · ભૂગોળ · વિજ્ઞાન · રમત · દિવસો · પુસ્તકો
| વિષય | યાદ રાખો |
|---|---|
| ઇતિહાસ 📜 | ભીમબેટકા → લોથલ → જનપદ → ગુપ્ત · ઉજ્જૈન = અવન્તિકા |
| વારસો 📜 | કાઝિરંગા 1985 · CST 2004 · શાંતિનિકેતન 2023 (41મું) · વડનગર = નહીં (સપ્ટે. 2025) |
| બંધારણ 📜 | 9-12-1946 પ્રથમ બેઠક · સચ્ચિદાનંદ સિન્હા (કામચલાઉ, વયોવૃદ્ધ) · 11-12-1946 રાજેન્દ્ર પ્રસાદ · CAA 2019 |
| GST 📜 | 101મો સુધારો 2016 · 1-7-2017 · કલમ 279A · અધ્યક્ષ કેન્દ્રીય નાણાં મંત્રી · એક રાષ્ટ્ર એક કર |
| વિશ્વ 📜 | GII 2025 = 38મું (2019: 66મું) · G-20માં શ્રીલંકા નથી |
| ભૂગોળ 📜 | મિઝોરમ (જંગલ %, રાજ્યોમાં) · બ્રહ્મપુત્રા-હિમાલય, ગોદાવરી-પશ્ચિમ ઘાટ, નર્મદા-વિંધ્ય-સાતપુડા, મહાનદી-પૂર્વઘાટ · હોર્મુઝ = પર્શિયન + ઓમાન ગલ્ફ · હેમેટાઇટ… = લોખંડ |
| વિજ્ઞાન 📜 | ન્યૂટન ≠ લોલક · CFC = ગ્રીનહાઉસ વાયુ · લીલો રંગ ≠ પ્રકાશસંશ્લેષણનું કારણ (A) · વ્યોમમિત્ર = ગગનયાન પહેલાં |
| રમત 📜 | ડિકેથલોન = 10 ટ્રેક-ફિલ્ડ · ગોવા = શતરંજ |
| દિવસો 📜 | 28-2 વિજ્ઞાન · 22-4 પૃથ્વી · 8-9 સાક્ષરતા · 10-12 માનવ અધિકાર · 14-9 ≠ ગુજરાતી ભાષા દિવસ |
| પુસ્તક, વિભૂતિ 📜 | 21 Lessons = હરારી · રવિશંકર → વિનોબા → ધીરુભાઈ → લોહિયા |
ધ્યાન રાખો: "2025 માટે", "તાજેતરમાં" જેવા પ્રશ્નો માટે PIB અને સરકારી વેબસાઇટ જ જુઓ. ક્રમ પૂછે ત્યારે નાનો ક્રમ = સારું સ્થાન.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQ)
બંધારણ સભાની પ્રથમ બેઠકની અધ્યક્ષતા કોણે કરી?
ડૉ. સચ્ચિદાનંદ સિન્હા. પ્રથમ બેઠક 9 ડિસેમ્બર, 1946એ નવી દિલ્હીમાં મળી. સૌથી વયોવૃદ્ધ સભ્ય હોવાથી તેઓ કામચલાઉ અધ્યક્ષ બન્યા. 11 ડિસેમ્બર, 1946એ ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ કાયમી અધ્યક્ષ બન્યા (સંસદની વેબસાઇટ મુજબ).
GST કાઉન્સિલના અધ્યક્ષ કોણ હોય છે?
કેન્દ્રીય નાણાં મંત્રી, બંધારણની કલમ 279A મુજબ. GST 101મા બંધારણ સુધારા (2016)થી શક્ય બન્યો અને 1 જુલાઈ, 2017થી અમલમાં આવ્યો. TAT-S 2026માં “નીતિ આયોગના અધ્યક્ષ” અને “102મો સુધારો” ખોટાં વિધાન હતાં.
ગ્લોબલ ઇનોવેશન ઇન્ડેક્સ 2025માં ભારતનો ક્રમ કયો છે?
38મો. PIB મુજબ ભારત 2019માં 66મા ક્રમે હતું, અને GII 2025માં 139 અર્થતંત્રોમાં 38મા ક્રમે છે. ક્રમ નાનો = સ્થાન સારું.
નર્મદા અને ગોદાવરી નદી ક્યાંથી નીકળે છે?
TAT-HS 2026ની કી મુજબ: નર્મદા = વિંધ્ય અને સાતપુડા પર્વતમાળા, ગોદાવરી = પશ્ચિમ ઘાટ, બ્રહ્મપુત્રા = હિમાલય, મહાનદી = પૂર્વઘાટ.
વ્યોમમિત્ર શું છે?
વ્યોમમિત્ર ISROએ વિકસાવેલો સ્ત્રી જેવો દેખાતો હ્યુમનોઇડ રોબોટ છે. ભારતના માનવ અવકાશ મિશન ગગનયાન પહેલાંના માનવરહિત મિશનમાં તે અવકાશમાં જશે (PIB મુજબ). TAT-HS 2026માં પૂછાયું હતું.
લોલકના નિયમો ન્યૂટનની શોધ છે?
ના. TAT-S 2026ની કી મુજબ ન્યૂટનની શોધ: ગુરુત્વાકર્ષણનો નિયમ, કલનશાસ્ત્ર અને પરાવર્તક ટેલિસ્કોપ. લોલકના નિયમો ન્યૂટનની શોધ નથી, એટલે જવાબ “ફક્ત 3”.
ઉપયોગી સત્તાવાર લિંક:
સંસદ: બંધારણ સભાની ચર્ચા, ભાગ-1 (9 ડિસેમ્બર 1946)
GST કાઉન્સિલની સત્તાવાર વેબસાઇટ
PIB: ગ્લોબલ ઇનોવેશન ઇન્ડેક્સમાં ભારત 38મા ક્રમે (આર્થિક સર્વે 2025-26)
PIB: વ્યોમમિત્ર અને ગગનયાન મિશન
વાંચ્યું? હવે પાકું કરો. PDF સાચવી રાખો અને મોક ટેસ્ટથી તૈયારી ચકાસો.
