અધ્યયન સંક્રમણ (Transfer of Learning) અને સંરચનાત્મક 5E મોડેલ (TET-II)

અધ્યયન સંક્રમણ (Transfer of Learning) અને સંરચનાત્મક 5E મોડેલ (TET-II)

😀 Sharing is Caring :

Facebook
Twitter
WhatsApp
Instagram

આ લેખમાં શું છે?

જે બાળકને સાઇકલ ચલાવતાં આવડે છે, તે મોપેડ બે દિવસમાં શીખી જાય છે. જૂની આવડતે નવું શીખવામાં મદદ કરી. એક પરિસ્થિતિમાં શીખેલું બીજી પરિસ્થિતિના શીખવા પર અસર કરે, તેને અધ્યયન સંક્રમણ કહેવાય. ક્યારેક આ અસર મદદ કરે છે, તો ક્યારેક અડચણ પણ ઊભી કરે છે.

આ લેખમાં TET-II (ધો. 6–8) માટે અધ્યયન સંક્રમણનો અર્થ, વિધાયક-નિષેધક-શૂન્ય સંક્રમણ, સમાંતર-ઊર્ધ્વ-દ્વિપાર્શ્વ સંક્રમણ, સંક્રમણના સિદ્ધાંતો, વર્ગમાં વિધાયક સંક્રમણ વધારવાની રીતો અને સંરચનાવાદી 5E મોડેલ ધો. 7 વિજ્ઞાનના ઉદાહરણ સાથે સરળ ગુજરાતીમાં સમજીએ.

📄 આ એકમની 9 પાનાંની PDF: આખી નોટ્સ, માઇન્ડમેપ, PYQ સમજૂતી સાથે અને એક પાનાની રિવિઝન શીટ, ફોનમાં વાંચવા કે પ્રિન્ટ માટે.📄 PDF નોટ્સ ડાઉનલોડ કરો

📜 = અગાઉ પરીક્ષામાં પૂછાયેલો મુદ્દો · 💡 = સરળ શબ્દોમાં સમજૂતી

📊 પરીક્ષામાં આ એકમ

1 પ્રશ્ન: TET-I 2015 પ્ર. 2 (સાઇકલ → સ્કૂટર, સરવાળો → ગુણાકાર = અધ્યયન સંક્રમણ).
સિલેબસમાં બંને મુદ્દા નામથી છે, એટલે સીધા પ્રશ્નો આવી શકે: 5Eનો ક્રમ, દરેક સોપાનની ઓળખ, સંક્રમણના પ્રકાર (વિધાયક-નિષેધક-શૂન્ય) અને સિદ્ધાંત-પ્રણેતા.

શરૂઆત: રિયાની સાઇકલ અને નીલનું સ્કૂટર

વેકેશનમાં રિયાના પપ્પાએ તેને મોપેડ ચલાવતાં શીખવ્યું. રિયા બે જ દિવસમાં શીખી ગઈ.
નીલને પણ એ જ મોપેડ શીખવું હતું, પણ તેને બે અઠવાડિયાં લાગ્યાં.

ફરક એટલો હતો કે રિયાને સાઇકલ ચલાવતાં આવડતી હતી, નીલને નહીં.

બીજી બાજુ, હેતલબહેને જોયું કે ધોરણ 6માં ગુજરાતી "ળ" બોલતાં ટેવાયેલાં બાળકો અંગ્રેજી શબ્દો વાંચતાં પણ ક્યારેક ગૂંચવાય છે.

એક જૂની આવડતે મદદ કરી, અને બીજીએ અડચણ ઊભી કરી. આવું કેમ? આ એકમમાં સમજીશું.

અધ્યયન સંક્રમણ (Transfer of Learning) એટલે શું?

એક પરિસ્થિતિમાં શીખેલું જ્ઞાન, કૌશલ્ય કે વલણ બીજી પરિસ્થિતિમાં શીખવા પર જે અસર કરે, તેને અધ્યયન સંક્રમણ કહે છે.

  • અસર મદદરૂપ પણ હોય, અડચણરૂપ પણ હોય, કે કોઈ જ નહીં.
  • શિક્ષણનો અંતિમ હેતુ જ સંક્રમણ છે: શાળામાં શીખેલું જીવનમાં કામ આવે.

📜 TET-I 2015 પ્ર. 2 ✍️: "જેમ સાયકલ ચલાવતાં આવડતું હોય એ વ્યક્તિને સ્કૂટર શીખવામાં સરળતા રહે એ રીતે સરવાળા આવડતા હોય એને ગુણાકાર શીખવામાં સરળતા રહે." → અધ્યયન સંક્રમણ
💡 અધ્યાપન સૂત્ર "જ્ઞાત પરથી અજ્ઞાત તરફ" (A-20) પણ આ જ વાત કહે છે: "પૂર્વજ્ઞાન પાયો છે, નવું જ્ઞાન ઇમારત."

અધ્યયન સંક્રમણના પ્રકાર

અસર પ્રમાણે: વિધાયક, નિષેધક અને શૂન્ય

પ્રકાર અર્થ ઉદાહરણ
વિધાયક (હકારાત્મક / Positive) જૂનું શીખેલું નવું શીખવામાં મદદ કરે સાઇકલ → સ્કૂટર · સરવાળો → ગુણાકાર · ગુજરાતી → હિન્દી (લિપિ મળતી)
નિષેધક (નકારાત્મક / Negative) જૂનું શીખેલું નવું શીખવામાં અડચણ ઊભી કરે ભારતમાં ડાબી બાજુ ગાડી ચલાવનારને વિદેશમાં જમણી બાજુ ચલાવવામાં મુશ્કેલી · જૂના કીબોર્ડ લેઆઉટની ટેવ
શૂન્ય (Zero) જૂના શીખવાની નવા શીખવા પર કોઈ અસર નહીં તરતાં આવડવું અને સંસ્કૃત વ્યાકરણ શીખવું

દિશા પ્રમાણે: સમાંતર, ઊર્ધ્વ અને દ્વિપાર્શ્વ

પ્રકાર અર્થ ઉદાહરણ
સમાંતર (Lateral) એક જ સ્તરે, બીજી પરિસ્થિતિમાં ઉપયોગ વર્ગમાં શીખેલો સરવાળો દુકાનના હિસાબમાં
ઊર્ધ્વ (Vertical) નીચલા સ્તરનું શીખવું, તે જ ક્ષેત્રમાં ઉપલા સ્તરે મદદ કરે સરવાળો → ગુણાકાર · અક્ષરજ્ઞાન → વાચન
દ્વિપાર્શ્વ (Bilateral) શરીરના એક અંગે શીખેલું કૌશલ્ય બીજા અંગમાં આવે જમણા હાથે લખતાં શીખ્યા પછી ડાબા હાથે લખવાનું થોડું સહેલું

અધ્યયન સંક્રમણના સિદ્ધાંતો

સિદ્ધાંત પ્રણેતા મુખ્ય વાત
ઔપચારિક શિસ્ત (માનસિક શક્તિઓ) જૂની શક્તિ મનોવિજ્ઞાન મન અલગ અલગ "શક્તિઓ" (સ્મૃતિ, તર્ક)નું બનેલું છે; સ્નાયુની જેમ કસરતથી મજબૂત થાય. ઉ.દા. "ગણિત ભણો તો તર્કશક્તિ બધે વધે". ⚠️ થોર્નડાઇક અને વુડવર્થે (1901) પ્રયોગોથી આ સિદ્ધાંતને ખોટો ઠેરવ્યો
સમાન ઘટકોનો સિદ્ધાંત થોર્નડાઇક બે પરિસ્થિતિમાં જેટલા સમાન ઘટકો (વિષયવસ્તુ, પદ્ધતિ, વલણ) હોય, તેટલું સંક્રમણ વધુ
સામાન્યીકરણનો સિદ્ધાંત ચાર્લ્સ જડ સિદ્ધાંત કે નિયમ સમજ્યો હોય તો નવી પરિસ્થિતિમાં વાપરી શકાય. પાણીમાં નિશાન તાકવાનો પ્રયોગ: જે જૂથને પ્રકાશના વક્રીભવનનો નિયમ સમજાવ્યો હતો, તેણે પાણીની ઊંડાઈ બદલાતાં વધુ સારું નિશાન તાક્યું
આદર્શોનો સિદ્ધાંત બેગલી જ્ઞાન સાથે આદર્શ (દા.ત. સ્વચ્છતા, પ્રામાણિકતા) બની જાય ત્યારે તે બધે સંક્રમિત થાય. શાળામાં સ્વચ્છ રહેતું બાળક ઘરે પણ સ્વચ્છતા રાખે
સંબંધોનું પ્રત્યક્ષીકરણ (રૂપાંતર) ગેસ્ટાલ્ટ (કોહલર) ઘટકો નહીં, પણ સમગ્ર સંબંધ (પેટર્ન) સમજાય તો સંક્રમણ થાય. કોહલરે મરઘીઓને બે રાખોડીમાંથી ઘેરા ભાગ પર ચણતાં શીખવ્યું; પછી નવી જોડીમાં પણ તેઓ વધુ ઘેરા પર જ ચણી

💡 ચાવી: થોર્નડાઇક = સમાન ઘટકો · જડ = સામાન્યીકરણ (નિયમ) · બેગલી = આદર્શ · ગેસ્ટાલ્ટ = સંબંધ.

વર્ગખંડમાં વિધાયક સંક્રમણ કેવી રીતે વધારવું?

  • સમજ પર ભાર, ગોખણપટ્ટી પર નહીં. સમજ્યા વગરનું જ્ઞાન નવી પરિસ્થિતિમાં વાપરી શકાતું નથી.
  • નિયમ અને સામાન્યીકરણ બાળક જાતે તારવે (આગમન પદ્ધતિ → A-20).
  • શીખેલું જીવનની વિવિધ પરિસ્થિતિઓમાં વાપરવાની તક (NCF-2005: શાળા બહારના અનુભવ).
  • પૂર્વજ્ઞાન સાથે નવું જોડવું (જ્ઞાતથી અજ્ઞાત).
  • વિષયો વચ્ચે અનુબંધ (ગણિતનાં માપ વિજ્ઞાનમાં, ગુજરાતીનો નિબંધ સામાજિક વિજ્ઞાનમાં).
  • સારી ટેવો અને આદર્શો ઘડવા (બેગલી).
  • શરૂઆતથી જ સાચી રીત શીખવવી, જેથી નિષેધક સંક્રમણ ન થાય.

સંરચનાત્મક 5E મોડેલ એટલે શું?

  • સંરચનાવાદ પર આધારિત અધ્યાપન મોડેલ: બાળક પોતાનું જ્ઞાન જાતે રચે છે.
  • BSCS (Biological Sciences Curriculum Study)ના રોજર બાયબી અને સાથીઓએ 1987માં વિકસાવ્યું. વિજ્ઞાન માટે બન્યું, પણ દરેક વિષયમાં વપરાય છે.
  • શિક્ષક = સુગમકર્તા (Facilitator), બાળક = સક્રિય શોધક.

5E મોડેલનાં પાંચ સોપાન (ક્રમ યાદ રાખો!)

ક્રમ સોપાન ગુજરાતીમાં બાળક શું કરે? શિક્ષક શું કરે?
1 Engage જોડાણ / રસ જગાડવો જિજ્ઞાસા, પ્રશ્નો; પૂર્વજ્ઞાન બહાર લાવે કોયડો, ચિત્ર, પ્રશ્ન, નાનો પ્રયોગ; ગેરસમજો ઓળખે
2 Explore અન્વેષણ / શોધખોળ જાતે, જૂથમાં પ્રવૃત્તિ-પ્રયોગ; અવલોકન નોંધે માર્ગદર્શન આપે, જવાબ કે વ્યાખ્યા ન આપે
3 Explain સમજૂતી / સ્પષ્ટીકરણ પોતાનાં અવલોકનો પોતાના શબ્દોમાં સમજાવે હવે વૈજ્ઞાનિક શબ્દો, વ્યાખ્યા, સ્પષ્ટ સમજૂતી આપે
4 Elaborate વિસ્તરણ / વિસ્તૃતીકરણ સમજનો નવી પરિસ્થિતિમાં ઉપયોગ (= સંક્રમણ!) નવા પ્રશ્ન, રોજિંદા જીવનનાં ઉદાહરણ આપે
5 Evaluate મૂલ્યાંકન સ્વ-મૂલ્યાંકન, પોતાની સમજ તપાસે સમજ ચકાસે; મૂલ્યાંકન દરેક સોપાને પણ ચાલે

💡 ક્રમ યાદ રાખવાની ચાવી: "રસ → શોધ → સમજ → ઉપયોગ → તપાસ".
⚠️ ધ્યાન રાખો 1: Explain Explore પછી આવે છે. બાળક પહેલાં જાતે અનુભવે, પછી શિક્ષક શબ્દો આપે. (પરંપરાગત વર્ગમાં ઊલટું થાય છે.)
⚠️ ધ્યાન રાખો 2: Evaluate છેલ્લું સોપાન છે, પણ મૂલ્યાંકન ફક્ત અંતે જ નથી થતું; આખી પ્રક્રિયા દરમિયાન ચાલે છે (રચનાત્મક મૂલ્યાંકન → A-12).
💡 જોડાણ: Elaborate = અધ્યયન સંક્રમણ (શીખેલું નવી પરિસ્થિતિમાં). એટલે જ બંને મુદ્દા આ એક એકમમાં છે.

ધો. 7 વિજ્ઞાન: "ઍસિડ, બેઇઝ અને સૂચક" – 5E પ્રમાણે

સોપાન વર્ગમાં
Engage મીનાબહેન પૂછે: "લીંબુ અને સાબુનું પાણી ચાખ્યા વગર કેવી રીતે ખબર પડે કે કયું ખાટું છે?"
Explore જૂથમાં હળદરના પત્ર પર લીંબુરસ, સાબુનું પાણી, ખાંડનું પાણી, ચૂનાનું પાણી ટપકાવી રંગ નોંધે
Explain બાળકો કહે "અમુકમાં લાલ થયું". પછી શિક્ષક ઍસિડ, બેઇઝ, તટસ્થ, સૂચક શબ્દો સમજાવે
Elaborate "કીડી કરડે તો ખાવાનો સોડા કેમ લગાવાય?" · ઘરના પદાર્થો (દહીં, વિનેગર) પરખવા
Evaluate સ્વ-મૂલ્યાંકન પત્રક + નવો કોયડો: "અજાણ્યું દ્રાવણ ઍસિડ છે કે બેઇઝ, કેવી રીતે નક્કી કરશો?"

રિયા અને નીલની વાત પૂરી કરીએ

હેતલબહેને સ્ટાફરૂમમાં મીનાબહેનને પૂછ્યું: "રિયા બે દિવસમાં મોપેડ શીખી ગઈ, અને મારાં બાળકો ‘ળ’ની ટેવથી ગૂંચવાય છે. આવું કેમ?"

મીનાબહેન બોલ્યાં:

"રિયાની સાઇકલની આવડતમાં સંતુલન, બ્રેક અને વળાંક જેવા ઘટકો મોપેડ સાથે સમાન હતા. એટલે વિધાયક સંક્રમણ થયું (થોર્નડાઇક). અને ગુજરાતી ઉચ્ચારની ટેવ અંગ્રેજીમાં નિષેધક સંક્રમણ બને છે.
ઉપાય એક જ છે: બાળક નિયમ સમજે (જડ), અને શીખેલું નવી નવી પરિસ્થિતિમાં વાપરે. 5E મોડેલનું Elaborate સોપાન આ જ કામ કરે છે."

શાળામાં શીખેલું જીવનમાં કામ આવે, ત્યારે જ શિક્ષણ પૂરું થાય છે.

યાદ રાખો: મહત્ત્વના One-liners

  1. અધ્યયન સંક્રમણ = એક પરિસ્થિતિનું શીખવું બીજી પરિસ્થિતિના શીખવા પર અસર કરે.
  2. સાઇકલ → સ્કૂટર, સરવાળો → ગુણાકાર = અધ્યયન સંક્રમણ 📜.
  3. વિધાયક = મદદ · નિષેધક = અડચણ · શૂન્ય = કોઈ અસર નહીં.
  4. ઊર્ધ્વ = નીચલું → ઉપલું સ્તર · સમાંતર = એ જ સ્તર, બીજી પરિસ્થિતિ · દ્વિપાર્શ્વ = એક અંગ → બીજું અંગ.
  5. ઔપચારિક શિસ્ત = મન સ્નાયુ જેવું; થોર્નડાઇક-વુડવર્થએ ખોટો ઠેરવ્યો.
  6. થોર્નડાઇક = સમાન ઘટકો.
  7. ચાર્લ્સ જડ = સામાન્યીકરણ; પાણીમાં નિશાન, વક્રીભવનનો નિયમ.
  8. બેગલી = આદર્શો (સ્વચ્છતા).
  9. ગેસ્ટાલ્ટ (કોહલર) = સંબંધોનું પ્રત્યક્ષીકરણ; મરઘી અને ઘેરો રંગ.
  10. ગોખણપટ્ટી → સંક્રમણ ઓછું; સમજ → સંક્રમણ વધુ.
  11. 5E = સંરચનાવાદ પર આધારિત · BSCS, રોજર બાયબી, 1987.
  12. ક્રમ: Engage → Explore → Explain → Elaborate → Evaluate.
  13. Engage = રસ જગાડવો, પૂર્વજ્ઞાન અને ગેરસમજ બહાર લાવવી.
  14. Explore = બાળક જાતે પ્રવૃત્તિ કરે; શિક્ષક જવાબ ન આપે.
  15. Explain = હવે શિક્ષક શબ્દો અને વ્યાખ્યા આપે (Explore પછી).
  16. Elaborate = નવી પરિસ્થિતિમાં ઉપયોગ = સંક્રમણ.
  17. Evaluate = સ્વ-મૂલ્યાંકન; મૂલ્યાંકન આખી પ્રક્રિયા દરમિયાન.
  18. 5Eમાં શિક્ષક = સુગમકર્તા.

પરીક્ષામાં પૂછાયેલા પ્રશ્નો (PYQ)

આ મુદ્દા પરથી TET, TAT અને વિદ્યાસહાયક પરીક્ષાઓમાં પૂછાયેલા પ્રશ્નો. પહેલાં જાતે જવાબ વિચારો, પછી જવાબ જુઓ.

1. ‘જેમ સાયકલ ચલાવતાં આવડતું હોય એ વ્યક્તિને સ્કૂટર શીખવામાં સરળતા રહે એ રીતે સરવાળા આવડતા હોય એને ગુણાકાર શીખવામાં સરળતા રહે.’ – આ વિધાન સાથે કઈ સંકલ્પના જોડાયેલી છે? [TET-I 2015]

(A) અધ્યયન પ્રેરણા
(B) અધ્યયન અનુસંગિતતા
(C) અધ્યયન સંક્રમણ
(D) અધ્યયન ધારણ

જવાબ જુઓ

જવાબ: (C) અધ્યયન સંક્રમણ
જૂનું શીખેલું (સાઇકલ, સરવાળો) નવું શીખવામાં (સ્કૂટર, ગુણાકાર) મદદ કરે છે.

અધ્યયન સંક્રમણ અને 5E મોડેલના 30 MCQની ફ્રી મોક ટેસ્ટ

સમજૂતી સાથે, પરીક્ષા જેવો અનુભવ. સાથે આ એકમની 9 પાનાંની PDF: આખી નોટ્સ, માઇન્ડમેપ, PYQ સમજૂતી સાથે અને એક પાનાની રિવિઝન શીટ.

📝 ફ્રી મોક ટેસ્ટ આપો📄 PDF નોટ્સ ડાઉનલોડ કરો

app.examconnect.in પર ફ્રી એકાઉન્ટ બનાવીને

માઇન્ડમેપ: અધ્યયન સંક્રમણ અને 5E મોડેલ

અધ્યયન સંક્રમણ માઇન્ડમેપ – વિધાયક, નિષેધક, શૂન્ય સંક્રમણ, સિદ્ધાંતો અને 5E મોડેલ (TET-II)
અધ્યયન સંક્રમણ માઇન્ડમેપ – વિધાયક, નિષેધક, શૂન્ય સંક્રમણ, સિદ્ધાંતો અને 5E મોડેલ (TET-II)

ઝડપી રિવિઝન: પરીક્ષાના આગલા દિવસે

અધ્યયન સંક્રમણ = એક પરિસ્થિતિનું શીખવું બીજી પરિસ્થિતિના શીખવા પર અસર કરે · સાઇકલ → સ્કૂટર, સરવાળો → ગુણાકાર 📜

અસર પ્રમાણે દિશા પ્રમાણે
વિધાયક = મદદ (સાઇકલ → સ્કૂટર) સમાંતર = એ જ સ્તર, બીજી પરિસ્થિતિ (વર્ગનો સરવાળો → દુકાનમાં)
નિષેધક = અડચણ (ડાબી → જમણી બાજુ ડ્રાઇવિંગ) ઊર્ધ્વ = નીચલું → ઉપલું (અક્ષર → વાચન)
શૂન્ય = અસર નહીં (તરવું અને વ્યાકરણ) દ્વિપાર્શ્વ = એક અંગ → બીજું અંગ

સિદ્ધાંતો: ઔપચારિક શિસ્ત (મન = સ્નાયુ; થોર્નડાઇક-વુડવર્થે ખોટો ઠેરવ્યો) · થોર્નડાઇક = સમાન ઘટકો · ચાર્લ્સ જડ = સામાન્યીકરણ (પાણીમાં નિશાન, વક્રીભવન) · બેગલી = આદર્શો (સ્વચ્છતા) · ગેસ્ટાલ્ટ/કોહલર = સંબંધો (મરઘી, ઘેરો રંગ)
વધારવા: સમજ (ગોખણપટ્ટી નહીં) · નિયમ જાતે તારવે · જીવનની પરિસ્થિતિમાં ઉપયોગ · પૂર્વજ્ઞાન · વિષય અનુબંધ · આદર્શ-ટેવ · શરૂઆતથી સાચી રીત

5E મોડેલ = સંરચનાવાદ · BSCS, રોજર બાયબી, 1987 · શિક્ષક = સુગમકર્તા
Engage (રસ, પૂર્વજ્ઞાન, ગેરસમજ) → Explore (બાળક જાતે, શિક્ષક જવાબ ન આપે) → Explain (હવે શબ્દો-વ્યાખ્યા) → Elaborate (નવી પરિસ્થિતિ = સંક્રમણ) → Evaluate (સ્વ-મૂલ્યાંકન; આખી પ્રક્રિયા દરમિયાન)
ચાવી: રસ → શોધ → સમજ → ઉપયોગ → તપાસ · ⚠️ Explain Explore પછી · ⚠️ મૂલ્યાંકન ફક્ત અંતે નહીં

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQ)

અધ્યયન સંક્રમણ એટલે શું?

એક પરિસ્થિતિમાં શીખેલું બીજી પરિસ્થિતિના શીખવા પર અસર કરે, તે અધ્યયન સંક્રમણ. જેમ કે સાઇકલ આવડતી હોય તો સ્કૂટર શીખવામાં સરળતા રહે, અથવા સરવાળા આવડતા હોય તો ગુણાકાર જલદી શીખાય.

વિધાયક, નિષેધક અને શૂન્ય સંક્રમણ એટલે શું?

વિધાયક: જૂનું શીખેલું નવામાં મદદ કરે (સાઇકલ → સ્કૂટર). નિષેધક: જૂનું શીખેલું નવામાં અડચણ કરે (ડાબી બાજુના ડ્રાઇવિંગની ટેવ પછી જમણી બાજુ ચલાવવું). શૂન્ય: કોઈ અસર ન થાય (તરવું અને વ્યાકરણ).

સમાંતર, ઊર્ધ્વ અને દ્વિપાર્શ્વ સંક્રમણ એટલે શું?

સમાંતર: એ જ સ્તરનું શીખેલું બીજી પરિસ્થિતિમાં વપરાય (વર્ગનો સરવાળો દુકાનમાં). ઊર્ધ્વ: નીચલા સ્તરનું ઉપલા સ્તરમાં મદદ કરે (અક્ષરજ્ઞાન → વાચન). દ્વિપાર્શ્વ: શરીરના એક અંગથી શીખેલું બીજા અંગમાં આવે (જમણા હાથે લખતાં શીખ્યા પછી ડાબા હાથે).

ઔપચારિક શિસ્તનો સિદ્ધાંત કોણે ખોટો ઠેરવ્યો?

ઔપચારિક શિસ્તનો સિદ્ધાંત કહે છે કે મન સ્નાયુ જેવું છે, કસરતથી મજબૂત થાય. થોર્નડાઇક અને વુડવર્થએ પ્રયોગોથી તેને ખોટો ઠેરવ્યો. થોર્નડાઇકે સમાન ઘટકોનો સિદ્ધાંત આપ્યો: બે પરિસ્થિતિમાં સમાન ઘટક હોય તો જ સંક્રમણ થાય.

5E મોડેલનાં પાંચ સોપાન કયાં છે?

Engage (રસ જગાડવો, પૂર્વજ્ઞાન) → Explore (બાળક જાતે શોધે) → Explain (હવે વ્યાખ્યા અને શબ્દો) → Elaborate (નવી પરિસ્થિતિમાં ઉપયોગ) → Evaluate (તપાસ). ચાવી: રસ → શોધ → સમજ → ઉપયોગ → તપાસ. Explain હંમેશાં Explore પછી આવે.

5E મોડેલ કોણે આપ્યું અને તે કયા વિચાર પર આધારિત છે?

5E મોડેલ BSCS (રોજર બાયબી), 1987માં આપ્યું. તે સંરચનાવાદ પર આધારિત છે, એટલે બાળક જાતે જ્ઞાનની રચના કરે છે અને શિક્ષક સુગમકર્તા બને છે. મૂલ્યાંકન ફક્ત અંતે નહીં, આખી પ્રક્રિયા દરમિયાન થાય છે.

ઉપયોગી સત્તાવાર લિંક:
TET-II પરીક્ષાની સત્તાવાર જાહેરાત અને જૂનાં પ્રશ્નપત્રો: રાજ્ય પરીક્ષા બોર્ડ (SEB)
પ્રાથમિક શિક્ષક તાલીમ (D.El.Ed.) અભ્યાસક્રમ: GCERT ગાંધીનગર

વાંચ્યું? હવે પાકું કરો. PDF સાચવી રાખો અને મોક ટેસ્ટથી તૈયારી ચકાસો.

📄 PDF નોટ્સ ડાઉનલોડ કરો📝 ફ્રી મોક ટેસ્ટ આપો

← A-18 પ્રેરણા અને તેના સિદ્ધાંતો + બચાવ પ્રયુક્તિઓA-20 અધ્યાપન સૂત્રો, પદ્ધતિઓ, પ્રવિધિઓ અને TLM →

Scroll to Top